"Buurten worden alleen sterk als mensen er om positieve redenen wonen, niet omdat ze ertoe worden gedwongen door de overheid of omdat ze elders geen kansen hebben. Het functioneren van de woningmarkt is hierbij van groot belang. Daarbij past geen woningnood. Deze moet worden aangepakt. Er moeten voldoende woningen worden gebouwd voor starters, ouderen en mensen met een gemiddeld inkomen. Dat lukt alleen als corporaties dit voor hun rekening nemen. Dat betekent wel dat corporaties zich opstellen als maatschappelijke ondernemers."
"Hoe maken we van de kansarme, verschraalde buurten gevarieerde, aantrekkelijke buurten? Door massief en breed te investeren in zwakke buurten. Door het onderwijs te verbeteren, de verloedering op straat aan te pakken, door voor werk te zorgen, door de criminaliteit hard aan te pakken zodat de goeden niet onder de kwaden hoeven te lijden. De verloedering moet stoppen. Mensen moeten zien dat asociaal gedrag wordt aangepakt en ervaren dat veelplegers van straat worden gehaald. Er moet opgetreden worden tegen probleemjongeren. Dat betekent bovenal dat de politie in de buurt moet zijn, zodat mensen zich veilig voelen. Als we zo de zwakke buurten nieuwe kansen geven, zullen mensen in hun eigen buurt blijven wonen. Ook al zijn ze een stap omhoog geklommen op de maatschappelijke ladder."
Woonkosten
"De PvdA wil dat mensen zelf een afweging tussen huren en kopen kunnen maken, zonder dat de overheid dit afdwingt. En we willen dat starters aan de bak komen. We zetten de instrumenten, hypotheekrenteaftrek, huurtoeslag en startersbeleid, zo in dat iedereen een eerlijke kans op een mooie woning heeft."
"Het moet gemakkelijker worden voor lagere en middeninkomens om hun eerste eigen huis te kopen. We schaffen overdrachtsbelasting voor starters op de woningmarkt geleidelijk af. Deze 'koopbonus' wordt gefinancierd uit de verlaging van het maximale aftrektarief van de hypotheekrente van 52 naar 42 procent. Voor bestaande hypotheken verandert er niets, ook niet bij oversluiting of verhuizing. Extra leningen vallen wel onder de nieuwe regeling."
"In de komende kabinetsperiode draait de PvdA de bezuinigingen op de huursubsidie van de kabinetten Balkenende terug."
"De PvdA wijst de liberaliseringplannen in de huursector van het vorige kabinet af en wil dat de jaarlijkse huurstijgingen beperkt blijven. Huren in Nederland zijn namelijk niet te laag en hogere huren leiden niet tot meer huurwoningen. Corporaties krijgen huursombeperking: de totale huurverhoging van hun hele voorraad wordt beperkt (en volgt de stijging van de lonen). Daarbinnen mogen ze differentiëren in huurverhoging."
"Voor de middeninkomens moeten meer huurwoningen komen. De huurprijzen mogen best iets boven de huursubsidiegrens liggen. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat deze woningen direct in het geliberaliseerde deel worden aangeboden. Dan blijven ze immers onbetaalbaar voor de mensen met een middeninkomen."
Woningvoorraad
"Er is op dit moment een schrijnend tekort aan betaalbare koop- en huurwoningen. We moeten minder goedkope woningen slopen en niet alleen maar dure woningen bouwen. De nieuwbouw van woningen moet worden afgestemd op de wensen van alle burgers:
-
De komende jaren moeten 80.000 tot 100.000 nieuwe woningen per jaar worden gebouwd.
-
De woningproductie wordt bevorderd door drastisch te schrappen in regels.
-
De woningbouwproductie moet worden bevorderd door een forse uitbreiding van het aantal bouwlocaties. Het is niet aan het Rijk om deze aan te wijzen, maar aan de gemeenten om in te spelen op de lokale behoeften. Wel geeft het Rijk nadrukkelijk aan waar niet mag worden gebouwd (binnen de Ecologische Hoofdstructuur en in nationale landschappen).
-
De kwaliteitseisen uit het Bouwbesluit moeten soberder (behalve als het gaat om duurzaamheid), zodat huizen goedkoper kunnen worden.
-
Slopen en herstructureren volgen pas als het regionale woningtekort flink is gereduceerd. Uitzondering vormen woningen en complexen die technisch aan vervanging toe zijn omdat de kwaliteit te slecht is voor de huidige bewoners.
-
Randgemeenten moeten meer woningen bouwen voor de sociale sector.
-
We willen niet dat de prijs van de nieuwbouwwoningen enorm stijgt doordat speculanten de grond kopen. Daarom moet het bouwrecht worden losgekoppeld van het eigendomsrecht. Dan kan de gemeente de projectontwikkelaar of groep bewoners uitkiezen die tegen de laagste kosten het beste plan kan realiseren.
-
Bouwen in collectief opdrachtgeverschap wordt gestimuleerd."
Leefbaarheid
-
"Bewoners moeten zich gesteund weten bij hun initiatieven om hun buurt schoon, heel en veilig te maken. Elke gemeente moet de komende jaren kijken of het aantal beleidsambtenaren op het stadhuis kan verminderen om daarmee het aantal mensen in de buitendienst, die echt op straat aan het werk zijn, flink te vergroten.
-
In oude stadswijken staan nog veel huizen die aan renovatie toe zijn en waarvan niemand goed weet wie er woont. Onderverhuur, illegaal wonen en huisjesmelkerij komen er veel voor. De PvdA wil panden in kwetsbare straten door de gemeente laten opkopen, waardoor huisjesmelkers de pas wordt afgesneden.
-
Er zijn nieuwe huizen nodig in deze wijken, zodat ook de mensen die op de maatschappelijke ladder klimmen in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. De herstructurering van woonwijken moet zich ook hierop richten.
-
Gemotiveerde buurtbewoners en bewonersgroepen moeten zich door de overheid gesteund weten als zij zich inzetten voor de samenhang en de fysieke staat in hun buurt.
-
In de situatie dat sociale problemen in een buurt zich maar blijven opstapelen en iedere vrijkomende woning vooral geambieerd wordt door een ander probleemgeval, moeten gemeenten en corporaties via de woonruimteverdeling kunnen sturen door bijvoorbeeld voorrang te geven aan mensen die betaald werk verrichten."
Regelgeving
"Er komen specifieke buurtbudgetten voor de sociaal-economisch en sociaal-cultureel zwakste buurten van Nederland in plaats van het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing en het budget voor het Grote Stedenbeleid. Het budget moet in samenspraak met burgers worden besteed."
"Het stimuleren van de werkgelegenheid in kansarme buurten is nodig. Waar werk is, fleurt een buurt op en worden anderen meegetrokken. Daarom worden kansarme buurten kansenzones: belemmerende regels worden voor deze buurten opgeheven. Om de kleine ondernemer te stimuleren wordt de ondernemersaftrek in deze buurten verhoogd."
Rollen partijen
"Woningbouwcorporaties hebben een missie: het verbeteren van de leefomgeving en het aanbieden van voldoende en betaalbare koop- en huurwoningen, voor mensen met een gemiddeld inkomen, maar ook specifiek voor de echte onderkant van de woningmarkt en voor ouderen.
-
Corporaties met veel vermogen en weinig investeringsplannen krijgen een hogere heffing. Hierdoor worden ze geprikkeld om te investeren in het bouwen van meer betaalbare woningen en het opknappen van buurten.
-
De overheid moet mogelijkheden zoeken om het kapitaal af te romen van corporaties die zich opstellen als commerciële vastgoedbedrijven. De opbrengst wordt gebruikt om de buurtbudgetten te verhogen.
-
Corporaties, gemeenten en bewoners moeten samen de woningnood aanpakken en werken aan aantrekkelijke buurten. Dit lukt alleen als ze aan elkaar gewaagd zijn. Gemeenten en bewoners moeten daarom meer greep krijgen op de woningcorporaties, door meer informatie en recht op arbitrage. De gemeenten moeten duidelijke, bindende prestatieafspraken maken met de corporaties. De corporaties krijgen de ruimte die afspraken waar te maken. Als zij de afspraken niet nakomen, moeten er sancties worden opgelegd.
-
Corporaties kunnen alleen hun maatschappelijke taak waarmaken als ze lokaal verankerd zijn. Ze moeten aanspreekbaar zijn voor hun huurders, de organisaties die met hen werken om de leefbaarheid van wijken te versterken, en de lokale bestuurders. Aan de enorme schaalvergroting van de corporaties moet daarom een einde komen."
"Wonen in een geschikte woning, in een prettige wijk. Daar wil het CDA aan werken. Op dit moment zit de woningmarkt behoorlijk op slot. Jonge mensen vinden moeilijk een betaalbare huur- of koopwoning, ouderen kunnen lastig een geschikte woning vinden, veel mensen blijven noodgedwongen in een te kleine of te grote woning zitten. Gezinnen met een middeninkomen kunnen in de stad niet passend en betaalbaar wonen. Ze wijken dus uit naar de randgemeenten en groeikernen met als gevolg dat in de steden de mensen met de lage inkomens achterblijven – met als gevolg een onevenwichtige samenstelling van de bevolking."
"Betaalbaar en passend huren is een gedeelde verantwoordelijkheid van corporaties als maatschappelijke onderneming en overheden. Corporaties bouwen meer en gevarieerder, in opdracht van de gemeente. Keuzevrijheid voor mensen om een geschikte woning te huren of kopen, kan alleen als er méér verschillende woningen gebouwd worden. Meer bouwen met kwaliteit is dus ons devies, zowel in de koop- als in de huursector. In de steden moet gebouwd gaan worden voor jongeren, gezinnen en ouderen. In de dorpen en kernen moet gebouwd gaan worden voor de eigen bevolking.
Nu gemeenten en provincies meer vrijheid hebben gekregen om de ruimte in te richten voor woningbouw hebben zij volop de kans om met woningcorporaties en investeerders scherpe afspraken te maken. Daardoor kunnen corporaties hun taak waarmaken: betaalbare en passende huurwoningen bieden.
Op de woningtoewijzing krijgen verhuurders, zoals corporaties, meer invloed. Er komen afdwingbare prestatie-afspraken tussen de woningbouwcorporaties en de gemeenten. Het CDA wil het eigen woningbezit blijven bevorderen, onder andere omdat het kopen van een woning meer aandacht voor de wijk en de omgeving genereert. De hypotheekrenteaftrek helpt daarbij en die willen we dan ook intact houden."
"Verder wil het CDA de huurtoeslag aanpassen, zodat in de komende periode wordt toegegroeid naar een situatie dat de huurder nooit meer dan een vast percentage van het inkomen aan (genormeerde) huur kwijt is. Zijn de huurkosten hoger dan dit percentage dan krijgt men een huurtoeslag (lastenmaximering). Bij het vaststellen van die huurkosten gaat de overheid uit van de gemiddelde huur die voor woningen wordt betaald. Een huurder die meer wil verwonen, zal ook meer zelf op tafel moeten leggen."
"Maar wonen is veel meer dan alleen het huis of appartement. Ook de wijk en omgeving bepalen het woongenot. De woonwijk is voor mensen een plek om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en elkaar over en weer te helpen. Groen in en om de stad, ruimte voor ontmoeting en ontspanning maken wonen prettig en stad en dorp leefbaar. Vooral oude wijken in kleine en grote steden hebben extra geld en aandacht nodig om aantrekkelijk te blijven."
Woonkosten"Het CDA is voor het verder verruimen van het huurbeleid, onder voorwaarde dat de woningbouwproductie krachtig gestimuleerd wordt. Hierdoor kan via toewijzing passender worden gewoond. De meeropbrengst voor de woningbouwcorporaties dient geïnvesteerd te worden in de huurtoeslag. Dat alles kan ook meehelpen om de kloof tussen eenzijdig goedkope en eenzijdig dure gebieden in stad en regio te beslechten en komt daarmee tevens tegemoet aan de wens van de vier grote steden. Tezamen met een extra rijksinvestering in de huurtoeslag van enige honderden miljoenen euro’s in de komende periode wordt toegegroeid richting lastenmaximering."
"Het CDA wil het eigen woningbezit blijvend bevorderen onder meer door de hypotheekrenteaftrek te behouden. Het CDA wil verder sociale koop en maatschappelijk gebonden eigendom bevorderen. Het CDA nam eerder het initiatief om te komen tot een fonds waardoor starters makkelijker kunnen lenen. Dit fonds moet een extra impuls krijgen. De mogelijkheden voor starters op de woningmarkt wordt zo vergroot."
Woningvoorraad"Er moeten meer en ook meer passende woningen worden gebouwd door scherpe prestatieafspraken tussen het ministerie van VROM, gemeenten, corporaties en investeerders op basis van een gemeentelijke woonvisie. Gemeenten en provincies investeren om de bouw van meer woningen mogelijk te maken. En om wijken en buurten zo in te richten dat mensen er leefbaar en veilig kunnen wonen. Bij de afspraken wordt ook de hoogte van kavelprijzen betrokken. Op basis van de waarde van het gemeentelijk onroerend goed (de stille reserve) kunnen de gemeenten extra investeringen in woningen en in leefbaarheid doen."
"Het CDA wil dat mensen meer vrijheid hebben om te kiezen waar en hoe men wil wonen. In de prestatieafspraken van gemeenten, corporaties en investeerders moet veel meer aandacht zijn voor specifieke woonwensen van jongeren, gezinnen en ouderen. Beperkte woningtoewijzing mag alleen als een gemeente niet veel nieuwbouw kan realiseren of bij herstructurering van een bestaande wijk. Mensen moeten ook makkelijker een eigen huis kunnen ontwerpen."
Leefbaarheid"Steden moeten groener worden om de leefbaarheid van wijken en gezondheid van mensen te verbeteren. Het CDA wil de gevestigde opvattingen over een compacte stad en een gesloten landelijk gebied doorbreken."
Rollen partijen"Coöperaties nemen hun verantwoordelijkheid als maatschappelijke onderneming en bouwen meer woningen. Ook investeren zij samen met gemeenten in oude wijken in grote en kleine steden. Met name in bepaalde wijken in grote steden moeten meer duurdere woningen komen."
"Woningbouwcorporaties zijn maatschappelijke ondernemingen, die de ruimte moeten krijgen om hun maatschappelijke verantwoordelijkheid waar te maken. Zij beheren niet alleen de woningen, maar investeren ook in de leefomgeving. Zij kunnen bijvoorbeeld combinaties van wonen en zorg maken, in maatschappelijk vastgoed investeren en financiële problemen van huurders vroeg signaleren."
Woonkosten"Huurprijzen zouden simpelweg een percentage van de waarde van de woning moeten zijn, zoals jaarlijks door alle gemeenten bepaald. Zet de prijzen van het hele huurwoningbestand op internet en elke huurder weet of hij of zij te veel betaalt. Na afschaffing van het gebruikersdeel nu ook afschaffing van de OZB voor de huiseigenaren. Eindelijk een einde aan die rare woonbelasting!"
Woningvoorraad"Ook moeten er meer kavels beschikbaar komen – groot en klein – om zelf te bouwen. Jongeren moeten sneller een huis kunnen krijgen: koop of huur. Dat betekent meer koophuizen bouwen, vooral voor ouderen en starters, en de doorstroming op de huurmarkt versnellen. Bijvoorbeeld door huurders te laten kiezen tussen een contract met langere of kortere looptijd."
Regelgeving"Het overgedetailleerde Bouwbesluit kan worden ingeruild voor regels op hoofdlijnen. Want waarom moet een deur per se 2,30 m hoog zijn? Welstandscommissies worden afgeschaft, behalve voor monumentale panden en beschermde stads- en dorpsgezichten."
"Een goede en betaalbare woning, waarin je zo lang mogelijk zelfstandig kunt blijven wonen. Met goede voorzieningen en in een veilige en schone buurt. Dat zijn de belangrijkste wensen die wij hebben op woongebied. Die wensen sluiten voor veel mensen echter steeds minder aan op de werkelijkheid. Nederland is een klein land, met 16 miljoen mensen en bijna 7 miljoen huishoudens. De ruimte die we hebben is schaars en we zullen die zuinig en eerlijk moeten verdelen. Het beleid van de afgelopen regeringen heeft een doordachte invulling van de schaarse ruimte alleen maar moeilijker gemaakt. Het landschap verrommelt en het vervoer loopt vast. Huizen zijn voor veel mensen onbetaalbaar geworden, vooral voor jonge mensen en mensen met een lager inkomen, terwijl mensen met veel geld volop steun krijgen. De bereikbaarheid is verslechterd doordat auto’s stilstaan, treinen te laat komen en buslijnen verdwijnen. Een volgende regering dient de koers drastisch bij te stellen, willen we iedereen fatsoenlijk onderdak blijven bieden en op tijd thuis laten komen."
"Begin jaren negentig besloot de rijksoverheid haar bemoeienis met de volkshuisvesting op een laag pitje te zetten. De subsidies aan de woningcorporaties werden stopgezet, die moesten voortaan op eigen benen staan en zich gaan gedragen als ‘huisvestingsondernemers’. De nieuwbouw werd vooral een zaak van de ‘markt’, waardoor vooral duurdere koopwoningen voor doorstromers werden gebouwd. De verwachting dat de achtergelaten woningen beschikbaar zouden komen voor jongeren en huurders met een lager inkomen bleek onjuist. Veel starters op de woningmarkt kunnen geen huurwoning krijgen en hebben onvoldoende geld om een woning te kopen.
Tijdens de kabinetten-Balkenende werden minder huizen gebouwd en meer woningen gesloopt dan in enig andere naoorlogse regeerperiode. De verzelfstandigde woningcorporaties bouwden te weinig, sloopten te veel en gaven steeds méér geld uit aan interne bureaucratie, onderlinge fusies en salarissen voor topfunctionarissen. Projectontwikkelaars kregen een steeds belangrijker plek in de bouwwereld, wat heeft geleid tot grondspeculaties en een krappe markt met dure woningen.
Het komende kabinet moet zich weer veel meer gaan bezighouden met volkshuisvesting. Een kwalitatief goede huur- of koopwoning hoort voortaan voor iedereen bereikbaar te zijn. Daarbij moeten we niet de bezitter, maar de gebruiker centraal stellen. De woonbehoefte en niet de dikte van de portemonnee moet het criterium zijn. Woningcorporaties moeten hun maatschappelijke taak weer oppikken. De komende kabinetsperiode moet de nieuwbouw van betaalbare woningen worden vergroot, met gebruikmaking van de omvangrijke reserves van de corporaties. Grondspeculatie moet worden voorkomen. Ook zou er een verbod moeten komen op langdurige leegstand."
"Door het aanscherpen van de Onteigeningswet en de Wet voorkeursrecht gemeenten moet het voor gemeenten eenvoudiger en goedkoper worden om bouwgrond voor sociale woningbouw te verwerven. Op deze manier wordt grondspeculanten en projectontwikkelaars de wind uit de zeilen genomen, kunnen meer woningen worden gebouwd en de prijzen van starterswoningen in de hand worden gehouden. Starters en mensen met een lager inkomen moeten woningen worden aangeboden met een lagere koopprijs dan de marktwaarde. Op het moment dat zij deze woning weer verlaten moet deze worden terugverkocht aan de oorspronkelijke aanbieder, waarbij de waardestijging van de woning wordt gedeeld met de aanbieder, zodat deze de woning opnieuw goedkoop kan verkopen."
Woonkosten
"Een volgend kabinet zal de huurtoeslag moeten veiligstellen en de toeslagregels moeten verruimen, om een evenwichtiger spreiding van bevolkingsgroepen in wijken te bevorderen en de kans op een fatsoenlijke woning voor mensen met de laagste inkomens te vergroten. De hypotheekrenteaftrek dient een betrouwbare regeling te zijn voor huiseigenaren. In de komende kabinetsperiode moet de aftrek zowel worden gegarandeerd, als gemaximeerd, tot 350.000 euro hypotheekschuld, met een maximale belastingaftrek van 42 procent. Op deze manier kan worden bereikt dat alle huiseigenaren zeker zijn van hun hypotheekrenteaftrek én dat op termijn het onevenredig grote voordeel voor mensen met de allerhoogste inkomens wordt beperkt."
"De gemiddelde huurstijging van corporatiewoningen hoort niet hoger te zijn dan de inflatie. De huurliberalisatie dient te worden teruggedraaid."
Woningvoorraad
"Meer betaalbare koopwoningen worden gebouwd, door de verkoopprijs te koppelen aan een winstdelingsafspraak bij verkoop."
"Woningen worden alleen gesloopt als uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat dit bouwtechnisch noodzakelijk is of als permanente leegstand dreigt."
"De hypotheekrenteaftrek wordt zowel gegarandeerd, als gemaximeerd, tot 350.000 euro hypotheekschuld, tegen een maximale belastingaftrek van 42 procent."
Leefbaarheid
"Gaat het de wijken goed, dan gaat het meestal ook de bewoners goed. Hoe sterker de sociale banden in een wijk, hoe meer aandacht bewoners doorgaans ook hebben voor de omgeving. Investeren in leefbare buurten en wijken is erg lonend. Het laten verloederen van wijken heeft desastreuze gevolgen. In de komende kabinetsperiode moet meer worden geïnvesteerd in de verbetering van buurten en wijken, door onderhoud en verbetering van woningen, maar ook van de publieke ruimte. Bovendien dient meer te worden geïnvesteerd in diensten op wijkniveau. Nu dreigen uit veel wijken (en dorpen) belangrijke vormen van dienstverlening te verdwijnen. Dit moet worden voorkomen, bijvoorbeeld door afspraken te maken met instellingen voor gezondheidszorg en jeugd- en ouderenzorg. Evenals met winkelketens en grote dienstverleners, zoals banken en postkantoren."
Regelgeving
"Door het aanscherpen van de Onteigeningswet en de Wet voorkeursrecht gemeenten moet het voor gemeenten eenvoudiger en goedkoper worden om bouwgrond voor sociale woningbouw te verwerven. Op deze manier wordt grondspeculanten en projectontwikkelaars de wind uit de zeilen genomen, kunnen meer woningen worden gebouwd en de prijzen van starterswoningen in de hand worden gehouden. Starters en mensen met een lager inkomen moeten woningen worden aangeboden met een lagere koopprijs dan de marktwaarde. Op het moment dat zij deze woning weer verlaten moet deze worden terugverkocht aan de oorspronkelijke aanbieder, waarbij de waardestijging van de woning wordt gedeeld met de aanbieder, zodat deze de woning opnieuw goedkoop kan verkopen."
"Goedkope woningen kunnen worden gebouwd door aan bouwgrond de status ‘bestemd voor sociale woningbouw’ te geven."
"Door de prijsklassen van woningen in het bestemmingsplan vast te leggen kan (grond-)speculatie worden voorkomen."
Rollen partijen
"De vermogens van rijke woningcorporaties worden geactiveerd voor woningbouw. De corporaties moeten weer verenigingen van bewoners worden. Grote corporaties kunnen daartoe worden opgeknipt."
"Er komt een eind aan het op grote schaal verkopen van huurwoningen door corporaties."
"Gemeenten krijgen meer regie bij de volkshuisvesting. Zij maken bindende afspraken met woningcorporaties, om het aandeel betaalbare huur- en koopwoningen beter af te stemmen op de feitelijke woningbehoeften."
"Betrokkenheid en inspraak van bewoners over bestemmings- en bouwplannen worden zo georganiseerd dat mensen echt invloed hebben op de besluitvorming."
"Samen leven begint met samen wonen in een buurt. Steden moeten meer doen om witte en zwarte wijken tegen te gaan. Het is belangrijk dat gemeenten harde afspraken maken met woningbouwcorporaties over het bouwen van voldoende betaalbare huurwoningen, zodat mensen, arm en rijk, jong en oud, meer te kiezen krijgen. Corporaties werken immers niet op een vrije woningmarkt; zij hebben een maatschappelijke taak. In grote steden moeten goedkope huizen in ‘dure wijken’ worden gebouwd. Rondom de grote steden worden kleinere gemeenten verplicht te zorgen voor veel meer betaalbare huizen. Zij moeten vaker woningen verhuren aan mensen met lage inkomens die uit de grote stad komen."
"Veel mensen die een eigen huis willen, hebben weinig te kiezen. Zoals starters die voor het eerst een eigen woning zoeken. De woningmarkt is krap en kent weinig doorstroming. Meer geld is nodig om oude wijken op te knappen. De gemeente moet er op toezien dat voor mensen met verschillende woonwensen voldoende betaalbare en duurzame huur- en koopwoningen worden gebouwd. Ook jongeren, ouderen en mensen met lagere inkomens krijgen dan meer kans op een nieuwe woning. De hypotheekrenteaftrek wordt beperkt en meer gericht op mensen met lage- en middeninkomens. 400.000 Huurders hebben aangegeven hun woning te willen kopen. Huurders krijgen meer rechten om hun woning te kopen of te verbouwen. Wij willen geen liberalisering van de huren die woningen onbetaalbaar maakt."
"Gemeenten krijgen meer geld om in ontmoetingsruimten en wijkbudgetten te investeren. Bewoners worden betrokken en krijgen zeggenschap over de besteding, waardoor de betrokkenheid en de onderlinge samenhang versterkt. Gemeenten krijgen voldoende financiering voor welzijn, sport en cultuur. Bovendien organiseren gemeenten hulp voor dak- en thuislozen, verslaafden en mensen in problematische schuldsituaties. Als we jongeren een optimale ontwikkeling willen bieden, moeten we in hen investeren. Jongeren met problemen mogen niet meer van het kastje naar de muur worden gestuurd. Voor hen nemen gemeentelijke centra voor jeugd en gezin de regie. Waar mogelijk zijn deze centra onderdeel van de brede school. Soms kunnen ook buurthuizen en werkgevers waar de jongeren stage lopen, worden betrokken bij hun begeleiding."
Woonkosten"GroenLinks vindt dat alle wijkbewoners die door sloop of renovatie van hun huis gedwongen moeten verhuizen, recht hebben op een tegemoetkoming in hun verhuiskosten. Moeizame en langdurige onderhandelingen tussen bewoners, gemeente en woningcorporatie kunnen dan tot het verleden gaan behoren. Eindelijk heeft het kabinet deze eis van GroenLinks aanvaard."
"Bewoners van oude wijken die gedwongen worden te verhuizen, bijvoorbeeld door sloop of renovatie van hun woning, krijgen voortaan recht op een verhuiskostenvergoeding van minimaal vijfduizend euro. Vanaf 2005 wordt het recht op dit bedrag wettelijk verankerd. De Nederlandse Woonbond en het NIBUD hebben uitgerekend dat de kosten van een verhuizing en de inrichting van het nieuwe huis ongeveer vijfduizend euro zijn. Vele duizenden huurders, van wie het merendeel een laag inkomen heeft, hebben dit bedrag hard nodig om hun nieuwe huis te schilderen en in te richten."
"De verhuiskostenvergoeding heeft altijd hoog gestaan in de ergernis-top-tien van de Nederlandse Woonbond. Huurders die te maken krijgen met sloop of renovatie en daardoor gedwongen worden te verhuizen, hebben het vaak moeilijk om hun onkosten vergoed te krijgen. GroenLinks is blij dat dit bedrag nu eindelijk wordt opgenomen in de wet. Dat voorkomt in de toekomst een hoop ellende voor de bewoners en hun organisaties. De vergoeding moet betaald worden door woningcorporaties en gemeenten."
"Aan de bevoordeling van mensen met een koopwoning ten opzichte van huurders, en met name de bevoordeling van rijke en vermogende huishoudens, komt een einde met de aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. Het onderscheid tussen zelfstandige en onzelfstandige woonruimte verdwijnt. Ook studenten, woongroepers en huurders bij een hospita met te hoge woonlasten krijgen dan recht op huurtoeslag."
"De keuzevrijheid van mensen met lage en middeninkomens wordt vergroot door huurders het recht te geven hun woning met korting te kopen van de woningbouwcorporatie, in combinatie met een terugkooprecht voor verhuurders."
Woningvoorraad"Een stagnerende woningbouw en nijpende woningnood zijn het resultaat van een afzijdig en onverschillig kabinetsbeleid. GroenLinks weet hoe de knelpunten op de woningmarkt zijn op te lossen, zonder hiervoor meer open groene ruimte te offeren."
"Er is in Nederland een stijgend tekort aan woningen, zowel in de stad als op het platteland. Vooral starters, ouderen en studenten zijn dringend op zoek naar woningruimte, maar stuiten op onbetaalbare huizenprijzen of lange wachttijden. Juist voor deze groepen worden naar verhouding veel te weinig woningen gebouwd. Het bouwen van dure koopwoningen is voor woningbouwcorporaties namelijk veel winstgevender. Dit terwijl de corporaties over enorme kapitalen beschikken, gezamenlijk zelfs 11 miljard euro. Ook gemeenten hebben belang bij de bouw van duurdere woningen, want daarmee trek je rijkere mensen. Hiermee wordt niet alleen de woningnood vergroot, het leidt ook tot meer woningsegregatie. Kansarme bewoners zien nu nauwelijks kans zich in kleinere (rand)gemeenten te vestigen."
"Het kabinet probeert zijn verantwoordelijkheid voor de stagnatie op de woningmarkt van zich af te schuiven. Samen met de bouwsector geeft het de schuld aan de overmaat van natuur- en milieuregels. Het zogenaamde tekort aan bouwlocaties zou een andere oorzaak zijn. Geen van beide verwijten deugen. Er zijn niet meer milieuregels dan vroeger en bouwlocaties zijn er genoeg. Het kabinet maakt juist consequent verkeerde keuzes. Door in de jaren negentig woningbouwverenigingen te verzelfstandigen en subsidieregelingen af te schaffen, is de bouw van goedkopere huur- en koopwoningen grotendeels stilgevallen. De bouwcorporaties zelf worden nergens toe gedwongen; het kabinet laat het immers over aan de markt."
"GroenLinks maakt andere, slimmere keuzes om de knelpunten op de woningmarkt aan te pakken, zonder hiervoor meer open groene ruimte te offeren. Allereerst moeten woningbouwcorporaties worden gedwongen om van hun miljardenoverschotten meer goedkope huur- en koopwoningen te gaan bouwen. Daarnaast kan door een andere manier van bouwen veel woonruimte beschikbaar komen. In stedelijke regio's kunnen verouderde bedrijfsterreinen bijvoorbeeld worden omgebouwd tot woongebieden. Ook is in die regio's meer hoogbouw mogelijk."
"De woningnood onder jongeren, starters, studenten, ouderen en gehandicapten wordt aangepakt. Er worden ruim 400.000 nieuwe woningen gebouwd. Daardoor dalen de prijzen van koopwoningen en wordt de doorstroming op de woningmarkt verbeterd. De wachttijd voor een betaalbare huurwoning daalt van gemiddeld 3,5 jaar naar een half jaar. Sloop wordt ontmoedigd en toekomstbestendige omvorming en renovatie van verouderde panden wordt gestimuleerd."
"Alle woonwijken worden toegankelijk voor alle inkomensgroepen. Mensen krijgen meer keuzevrijheid door gemengd te bouwen voor arm en rijk, kopers en huurders. Dat geldt zowel voor de op te knappen bestaande wijken als nieuwbouwwijken. De overheid dwingt de gemengde woningbouw af bij woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars."
Leefbaarheid"Wijken en buurten krijgen meer voorzieningen voor ontplooiing, ontmoeting en ontspanning. Sport, buurthuizen, jeugdhonken en andere voorzieningen zijn voor iedereen dichtbij. Er komen in alle gemeenten centra voor jeugd en gezin, in de buurt of als onderdeel van de brede school."
Rollen partijen"Bij nieuwbouw krijgen mensen als particuliere opdrachtgevers voorrang boven projectontwikkelaars. Van alle nieuwbouwwoningen wordt in de periode tot 2011 minimaal eenderde ontwikkeld in particulier opdrachtgeverschap."
"Huurders krijgen het recht om, individueel en collectief, verbeteringen aan de woning en woonomgeving af te dwingen. Ook krijgen klussende huurders een verbetersubsidie en een korting op de huurprijs."
"Inrichting en beheer van wijken komt meer in handen van de buurtbewoners. "(Middel-)grote gemeenten krijgen de ruimte om harde afspraken te maken met woningbouwcorporaties over het tegengaan van segregatie. Rondom grote steden worden gemeentes aangewezen die verplicht worden gemengd te bouwen en te verhuren."
"Een goede woning in een prettige woonomgeving is belangrijk voor het welzijn van mensen. De overheid heeft de taak om voor voldoende woonruimte voor alle bevolkingsgroepen te zorgen. Helaas werkt de Nederlandse woningmarkt tot op heden niet goed. De hoge en nog altijd sterk stijgende huizenprijzen en de lange wachtlijsten bij woningcorporaties zijn daar belangrijke symptomen van. De woningnood, vooral onder starters, is nog steeds groot. Het aantal senioren neemt toe. Daarom is het van belang dat er voldoende betaalbare senioren- en zorgwoningen worden gerealiseerd. De woningbouwproductie is tot op heden onvoldoende en moet daarom de komende jaren stevig worden gestimuleerd. Met het oog daarop worden prestatieafspraken met de bouwsector gemaakt. Bij de woningbouwproductie dient volkshuisvesting voorop te staan en niet het economische motief. De verbetering van het woon- en leefklimaat in de steden verdient ook de komende jaren blijvende aandacht. Om de leefbaarheid in steden te handhaven kan het nodig zijn om in bepaalde wijken, buurten of woningblokken een specifiek woningtoewijzingsbeleid te hanteren. De randgemeenten van steden hebben een extra verantwoordelijkheid voor de huisvesting van mensen met een laag inkomen. Op de huurtoeslag wordt niet verder bezuinigd. De huursector moet toegankelijk en betaalbaar blijven voor uitkeringsgerechtigden, alleenstaanden en kostwinnersgezinnen. Er is geen ruimte voor liberalisering van de sociale huursector, zolang het woningtekort nog niet is opgelost, huurders door de hoge huizenprijzen niet kunnen doorstromen naar de koopsector en de huur- en woonlastenquotes onverminderd hoog zijn. De zeggenschap van de eigenaar over zijn nieuwbouwwoning (zowel koop als huur) moet worden vergroot. Woningen en gebouwen moeten brandveilig zijn. Kerkgebouwen hoeven niet aan dezelfde strenge brandveiligheidseisen te voldoen als cafés en discotheken. Door een onderscheid te maken in de regelgeving kunnen kostbare, maar onnodige bouwkundige aanpassingen worden vermeden. De toepassing van duurzame bouwmaterialen en duurzaam bouwen wordt minder vrijblijvend. De handhaving van het toezicht op het gebruik van duurzaam geproduceerd hardhout wordt verbeterd."
Woonkosten"Huurstijgingen moeten voorspelbaar zijn voor zittende huurders en zoveel mogelijk het inflatieniveau volgen. Eenzijdige samenstelling van wijken dient voorkomen te worden door revitalisatie van bestaande wijken en een divers aanbod van huurprijsniveaus. Er komt een onderzoek naar het fiscaliseren van woonlasten om scheefwonen te voorkomen."
"Hoe verder met de hypotheekrenteaftrek, het eigenwoningforfait en de overdrachtsbelasting? Het wonen in een eigen huis en het betalen van belasting hebben in Nederland alles met elkaar te maken. De ChristenUnie bepleit een integrale aanpak van het woningmarktbeleid. Voor de fiscale behandeling van de eigen woning betekent dit dat de hypotheekrenteaftrek, het eigenwoningforfait en de overdrachtsbelasting in hun samenhang moeten worden bezien en aangepakt. De ChristenUnie wil dat de hypotheekrenteaftrek blijft bestaan, maar vindt de huidige regeling niet rechtvaardig – hoge inkomens worden sterk bevoordeeld – en niet houdbaar. Ook beantwoordt de hypotheekrenteaftrek onvoldoende meer aan haar oorspronkelijke doelstelling: bevordering van het eigen woningbezit. Uitgangspunten bij een aanpassing van de hypotheekrenteaftrek zijn:
- Wijzigingen worden behoedzaam en geleidelijk doorgevoerd, zodat de woningmarkt rustig blijft. Bestaande rechten worden niet aangetast.
- Mensen voor wie het moeilijk is om hun huisvesting te bekostigen – waaronder starters – krijgen een extra steuntje in de rug.
- De ‘baten’ van de regeling worden evenwichtiger verdeeld over hogere en lagere inkomensgroepen. De hypotheekrenteaftrek als zodanig blijft dus voor iedereen bestaan.
- Bij de aanpassing van de hypotheekaftrekregeling moeten de andere fiscale regelingen rond de eigen woning ook worden aangepast, zodat een evenwichtig pakket ontstaat.
De ChristenUnie bepleit voor de komende kabinetsperiode:
- Beperking van de hypotheekrenteaftrek tot 42% (derde schijf van box één) voor nieuwe hypotheken en voor hypotheken die worden overgesloten. Starters met een inkomen tot 13/4 modaal ondervinden geen nadeel van deze beperking.
- Verlaging van het eigenwoningforfait voor starters op de koopwoningenmarkt, zodat zij minder inkomstenbelasting over de eigen woning betalen.
- Een begin van de verlaging van de overdrachtsbelasting om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Het verlagen van de overdrachtsbelasting voor starters en voor degenen die dichter bij hun werk gaan wonen, heeft prioriteit.
- Invoering van een onderhoudskostenaftrek voor het onderhoud van de eigen woning. De aftrek geldt alleen voor loonkosten en wordt gemaximeerd op € 1.500,- per vijf jaar. Naast woningverbetering stimuleert deze maatregel de economie, bestrijding van zwart/grijs werk en de ondersteuning van de koopkracht van de middengroepen."
Woningvoorraad"De nieuwbouw moet meer worden toegesneden op de woningbehoefte. In het nieuwbouwbeleid dient aandacht te zijn voor goedkopere woningen voor gezinnen en starters op de huizenmarkt."
"Consumentgericht bouwen wordt gestimuleerd. Ook moet meer bouwvergunningen welstandsvrij gebouwd kunnen worden."
Leefbaarheid"Investeringen in de uitbreiding van ruimte voor sportvoorzieningen en buitenspelen zijn nodig. Voldoende groen binnen de stad is van groot belang. De norm moet worden gesteld op ten minste 75m2 groen per (nieuwe) woning in bestaand bebouwd gebied."
"Voordat nieuwbouwwijken worden opgeleverd, moet een redelijk voorzieningenniveau van openbaar vervoer, weginfrastructuur en publieke voorzieningen aanwezig zijn."
"Wonen in de stad, vooral in de oude stadswijken, moet aantrekkelijk worden. Bij geherstructureerde stadswijken moet het belang van bewoners om terug te keren naar de eigen wijk zwaar wegen. Ook dient het voor midden en hogere inkomensgroepen aantrekkelijk te blijven om in de stad te wonen."
Regelgeving"De norm voor duurzaam bouwen wordt verder aangescherpt. Hiertoe wordt het bouwbesluit aangepast."
"Prioriteit geven aan binnenstedelijk bouwen en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. In de Randstad moet 60% van de nieuwbouw binnenstedelijk gebouwd kunnen worden. Een stevig investeringsbudget van de rijksoverheid is nodig."
Rollen partijen"Gelet op de grote woningbouwopgave waar we voor staan, worden de mogelijkheden van nieuwe contractvormen die samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven bevorderen (bijvoorbeeld alliantiecontracten) krachtig gestimuleerd."
Reacties Overzicht van de reacties van maatschappelijke organisaties en belangenverenigingen op de (concept-) verkiezingsprogramma's.
- AD, Probleemwijken opeens 'hot', nov 2006
- Volkskrant/KEI, Winsemius slaat alarm over probleemwijken, nov 2006
- Aedes-magazine, Tussen hoop en vrees - vijf corporatiedirecteuren over de verkiezingsprogramma's, (nr. 23, pag. 74-77), okt 2006
- Building Business, Functioneren woningmarkt met stip op één, okt 2006
- Aedes, Wooncalculator PvdA geeft onjuiste voorstelling van zaken, okt 2006
- PvdA huurcalculator, uitrekenen van de persoonlijke huur op basis van de verschillende partijprogramma's, okt 2006
- Aedes, Van Leeuwen: 'Wethouder let goed op', okt 2006
- Kieswijzer Wonen, een initiatief van Gerichhauzen & Partners om de standpunten van de verschillende politieke partijen over wonen in kaart te brengen.
- Aedes, 'VVD-plan zorgt voor huurstijging van 35 procent', sept 2006
- Aedes, Aedes juicht politieke belangstelling voor buurten en wijken toe, sept 2006
- Natuur en Milieu, Eerste reactie op verkiezingsprogramma’s van CDA, PvdA en VVD, sept 2006
- Aedes, Directeurencontact: linkse colleges een ramp of een zegen?, sept 2006
- Aedes, GroenLinks: keuzevrijheid voor lage en middeninkomens, sept 2006
- Aedes, ChristenUnie: integrale aanpak woningmarktbeleid, sept 2006
- Trouw, Rijke corporaties vormen mooie schietschijf, sept 2006
- Trouw, Politieke partijen zinnen op greep in kas woningcorporaties, sept 2006
- Aedes/Woonbond, VVD-programma rampspoed voor volkshuisvesting, sept 2006
- Aedes, SP: meer lokaal, meer regels, sept 2006
- Aedes, PvdA: lokale verankering centraal, sept 2006
- Aedes, VVD gaat voorbij aan knelpunten op woningmarkt, aug 2006
- Aedes, CDA koestert positie corporatie als maatschappelijke onderneming, aug 2006
- Vereniging Eigen Huis, Drie hoofdrichtingen voor het kabinet, aug 2006
- Vereniging Eigen Huis, Naar een minister voor de woningmarkt, aug 2006
