Heeft u ook een vraag? Laat het ons weten via vraag@kei-centrum.nl

Datum: 01 augustus 2009

Uitgebreide vraag
Zijn er voorbeelden van projecten waarbij een relatie wordt gelegd tussen stedelijke vernieuwing en jeugdbeleid?

Antwoord
In steeds meer aandachtswijken wordt een combinatie gemaakt tussen stedelijke vernieuwing en jongerenbeleid. Een overzicht van bij ons bekende initiatieven en projecten:

Amsterdam, Westelijke Tuinsteden
In de Westelijke Tuinsteden (Amsterdam) zijn de jongeren een van de speerpunten van  de stedelijke vernieuwing: "Een algemeen doel van de stedelijke vernieuwing is verbetering van de voorzieningen, de zorg en de maatschappelijke dienstverlening in Amsterdam Nieuw West. Daarbij is er extra aandacht voor jongeren. Zij moeten gestimuleerd worden in hun activiteiten en talenten en toegang krijgen tot zinvolle vrijetijdsbesteding in Nieuw West. Zo geeft S.T.U.D.I.O West jongeren de kans om hun zang- dans- of acteertalenten te ontwikkelen, begeleid door professionele docenten. [...] De Campus Nieuw West is een project dat op vernieuwende manier jongeren stimuleert op de arbeidsmarkt. Het brengt de jeugd spelenderwijs en op inspirerende manier in contact met economie en werk." 

Ook loopt er een jongerenproject, waarmee woningcorporatie Het Oosten en de Woonbond, met steun van de SEV, de leefbaarheid wil verbeteren. Jongeren uit het stadsdeel Osdorp krijgen de kans stage te lopen bij Het Oosten. Ook krijgen de jongeren een officiële stem in het buurtoverleg.

Pimp my Block
Jongeren tussen 14 en 23 jaar uit wijken waar niet zoveel voor ze georganiseerd wordt, mogen plannen inleveren om hun wijk te 'pimpen'. Door bijvoorbeeld een jaarlijks festival of een sportevent te organiseren, of door een hangplek te bouwen of een buurthuis op te knappen. Het beste plan wordt beloond met € 5.000,- voor uitvoering. De bedenkers ervan maken ook nog eens kans om € 500 voor zichzelf te winnen. Een project van de Nationale Jeugdraad en Stichting Kinderpostzegels Nederland.

Jantje Beton Sprankelplekken
De Jantje Beton Sprankelplekken zijn kunstwerken die geplaatst worden op locaties waar de speelvraag hoog is en het speelaanbod klein, om zo een positieve impuls te geven aan het spelen en ontmoeten in deze wijken. De Jantje Beton Sprankelplek is een plaats in de wijk waar mensen graag samenkomen, een plaats om te spelen, te ontmoeten, te praten en elkaar te leren kennen. Wat hun kleur, geloof of leeftijd ook is. Want samen spelen, is leren samenleven! | Lees over nog meer initiatieven van Jantje Beton...

Richard Krajicek Foundation
De Richard Krajicek Foundation is opgericht in 1997, naar aanleiding van de huldiging van Richard in de Gemeente Den Haag, als kampioen van Wimbledon. Tijdens deze huldiging kwam Krajicek in contact met de sportieve achterstand in de achterstandswijken van Den Haag en besloot hieraan zijn bijdrage te leveren door het opzetten van (tennis)projecten en de aanleg van speelpleinen die heringericht worden voor het beoefenen van verschillende sporten, de zogenaamde playgrounds. Door de aanwezigheid van beheerders en sportleiders ontstaat een sociaal veilige situatie voor jongeren. Hun missie: "Het stimuleren van sportieve activiteiten, in een sociaal veilige situatie, voor jongeren in die wijken waar de mogelijkheden beperkt zijn." 

Johan Cruijff Foundation
De Johan Cruyff Foundation ondersteunt projecten en organisaties die tot doel hebben via spelactiviteiten, lichaamsbeweging en sportbeoefening het geestelijk en lichamelijk welzijn van jongeren te bevorderen. Een van de concrete uitwerkingen zijn de Cruyff Courts: een veilige plek in de wijk voor kinderen om te spelen, sporten en bewegen. Vaak is de aanleg van een Cruyff Court de aanleiding voor de betrokken gemeente om extra speelvoorzieningen aan te leggen of om de buurt eromheen op te knappen.

Face Your World
Het project Face Your World laat jongeren hun eigen leefomgeving onderzoeken en geeft ze instrumenten om hun omgeving, als een echte stedebouwkundige, te veranderen. Het is in Nederland opgezet als VMBO-scholenproject onder begeleiding van kunstenares Jeanne van Heeswijk. De speciaal ontwikkelde software voor het project is een zogenoemde Interactor - een interactieve actuele verbeelding van de buurt met een virtuele stedenbouwkundige als coach bij het maken van nieuwe plannen. 

Groepen pellen in Nieuwland, Schiedam
Ten behoeve van de jongerenoverlast zijn de gemeente, de politie en de Stichting Welzijn Schiedam (SWS) vele projecten gestart. De nadruk ligt hierbij op een positieve benadering van de jongeren, als groep en als individu. Bij deze wijkgerichte samenwerking wordt gebruik gemaakt van de experimentele methodiek ‘groepen pellen’. Deze is erop gericht alle formele en informele verbanden binnen een groep jongeren te ontrafelen en hun behoeften boven tafel te krijgen. Groepen worden ‘gepeld’, waarna op verschillende onderdelen van de groep een specifieke inzet volgt. Individuele jongeren worden vervolgens begeleid naar werk, scholing of een ander traject dat voor die specifieke jongere nodig is. Door het gezamenlijke draagvlak en participatie van de verschillende partijen is iedereen betrokken en goed op de hoogte van de ontwikkelingen rond de jongeren. “Het gaat om goed observeren, contacten leggen, jongeren en hun ouders betrekken bij oplossingen en aanspreken op eigen verantwoordelijkheid.” De jongerenwerkers krijgen daarbij veel speelruimte om aan de slag te gaan met de behoeften van de jongeren. Zie ook Vitale stad, januari 2004 (Risicojongeren aan zet in Schiedam).

Leids Zakgeldproject
In het Zakgeldproject houden een groepje jongeren twee keer per week, voor een kleine vergoeding, de buurt schoon. Zij verrichten (licht) schoonmaakwerk en allerlei kleine klusjes in en om de flats. In algemene zin is het doel van het Zakgeldproject (Word-document) om kwetsbare jongeren de mogelijkheid te bieden om buiten schooltijd iets bij te verdienen en hen kennis te laten maken met het arbeidsproces waardoor deze jongeren zelfvertrouwen opbouwen en sociaalvaardig worden. Bij deze projecten wordt getracht jongeren te leren medeverantwoordelijkheid te nemen en te dragen voor hun leefomgeving, met als doel dat de jongeren een positievere kijk op hun dagelijkse omgeving krijgen. Ook kunnen buurtgenoten een positievere kijk op de jongeren ontwikkelen. 

Werkhotel
Het concept WerkHotel kent een pragmatische en zakelijke aanpak. Jongeren wonen in het WerkHotel en volgen in of buiten het 'WerkHotel' een Woon-Leer-Werktraject. Na afronding is er een garantie op een woning en perspectief op een baan en/of vervolgopleiding. Een integraal project met maatschappelijke partners, dat concreet en tastbaar is.

Thuis op straat
Thuis Op Straat zorgt voor leefbaarheid en veiligheid op straat, in de wijk en op het plein. Onder andere door activiteiten te organiseren voor en door bewoners, kinderen en jongeren, maar ook door samen te werken met politie, opbouwwerk, middenstand, enz. 

Brede school
Website over het concept brede school met praktijkvoorbeelden. Een brede school is een samenwerkingsverband tussen partijen die zich bezighouden met opgroeiende kinderen. Doel van het samenwerkingsverband is de ontwikkelingskansen van de kinderen te vergroten. Onderwijs en welzijn zijn in ieder geval participanten. Kinderopvang, peuterspeelzaal, sport, cultuur, bibliotheek en andere instellingen kunnen ook een onderdeel van de brede school zijn. 

Samenwerken voor de jeugd
Centra voor Jeugd en Gezin zijn laagdrempelige organisaties waar ouders en jongeren terecht kunnen met vragen op het gebied van opvoed- en opgroeiondersteuning. Verschillende krachten rondom het kind worden in de centra gebundeld. De eerste Centra voor Jeugd en Gezin komen in de vier grote steden en de 40 'Vogelaarwijken'. Op deze website van Jeugd en Gezin staat informatie over de projecten die in het kader van het lokale jeugdbeleid moeten worden uitgevoerd, en over de samenhang daartussen.

Buurt, Onderwijs en Sport (BOS)
De BOS-impuls is een tijdelijke stimuleringsmaatregel van het Ministerie van VWS. Met de BOS-impuls worden achterstanden van jongeren van 4 tot 19 jaar aangepakt. Het laagdrempelig aanbieden van ‘arrangementen’ moet een gezonde en actieve leefstijl bevorderen én onderwijs- en opvoedingsachterstanden terugdringen. Gemeenten konden tot 1 april 2006 voorstellen indienen voor projecten. Inmiddels is de stimuleringsregeling uitgeput.

Kindlint
Een 'Kindlint' is een kindvriendelijke route die speelplekken, scholen en andere kinderbestemmingen in een buurt of wijk met elkaar verbindt. Het concept is niet alleen gericht op verkeersveiligheid, maar ook op speelvriendelijkheid en sociale veiligheid.
Het eerste 'Kindlint' is in het Amsterdamse stadsdeel Westerpark gerealiseerd. De totstandkoming wordt financieel ondersteund door het Europees Sociaal Fonds.
Hoe maak je nu een kindlint? Eerst wordt er bepaald welke doelgroepen waar kunnen spelen. Daarvoor moet bekend zijn wat de natuurlijk bestaande speelroutes in de wijk zijn. Daarnaast wordt bepaald wat theoretisch gezien, de veiligste, eenvoudigste en meest praktische route is. Tussen deze twee uitertsen wordt het kindlint gerealiseerd. Daarbij moet je er rekening mee houden dat als je bestaande routes van kinderen verlegt, er wel een prikkel moet zijn om die nieuwe route te volgen. Het is van groot belang dat het lint als speelroute wordt herkend.

Buurt op Stelten
Bij Buurt op Stelten (voorheen KIWI-methodiek geheten) is Stichting de Bakkerij 1 jaar lang intensief aanwezig in een buurt. De samenwerking met kinderen, snel fysiek zichtbare resultaten, een enthousiasmerende en daadkrachtige werkwijze en een grote gevoeligheid voor wat er echt nodig is op straat, typeren deze aanpak. Na 1 jaar heeft de bakkerij in samenwerking met diverse partijen uit de wijk drie projecten opgezet die vooral gericht zijn op het versterken van de sociale samenhang en betrokkenheid in de buurt.

Kinderen in Tel - Databoek 2006
Lange tijd ontbrak het aan meetbare gegevens over jeugdbeleid om een inhoudelijke discussie met lokale beleidsmakers te kunnen voeren. Het project Kinderen in Tel levert de data die een vergelijking van gemeenten mogelijk maakt. Aan de hand van twaalf indicatoren is gemeten hoe effectief het jeugdbeleid van gemeenten is. Kinderen in Tel wil vooral de discussie met politici bevorderen over het jeugdbeleid op basis van gegevens.
Download het databoek 2006, deel 1 (pdf-bestand)
Download deel 2: de resultaten per gemeente (pdf-bestand)
Kinderen in Tel 2006 bleek een groot succes te zijn. Daarom is in 2007 opnieuw een databoek uitgekomen, waarin de gegevens op gemeentelijk en provinciaal niveau over het welzijn van kinderen en jongeren in Nederland zijn gebundeld: Kinderen in Tel Databoek 2007.

Zoneparc
Een zoneparc is een opnieuw ingericht schoolplein waarbij gebruik wordt gemaakt van drie zones. Het voornaamste doel is om leerlingen met behulp van zoneparcs in met name achterstandswijken te activeren en meer te laten spelen. Het zoneparc is een idee uit Engeland en wordt in Nederland gecoördineerd door ‘Victory for Life’. In Amsterdam Geuzenveld (Westelijke Tuinsteden) hebben twee scholen met dit project geëxperimenteerd. Lees het artikel 'Herindeling schoolplein stimuleert kinderen' (28 mrt 2006) in Binnenlands Bestuur.

Netwerk Kindvriendelijke Steden
In 2003 hebben de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Jantje Beton het initiatief genomen om het Netwerk Kindvriendelijke Steden op te zetten. Het is de Nederlandse uitwerking van het internationale initiatief Child Friendly Cities, dat zich richt op kinderen en jongeren in steden. Het Netwerk Kindvriendelijke Steden is een platform van gemeentebestuurders, gemeenteambtenaren en andere geïnteresseerden voor het ontwikkelen en ondersteunen van innovatief jeugdbeleid. Deelname in het platform biedt gemeenten de gelegenheid om inspiratie op te doen en kennis, ervaringen en voorbeelden uit te wisselen. In samenwerking met het ministerie van VROM is in 2005 een verkiezing gehouden van de meest kindvriendelijke projecten.

Snoeptegelroute
De snoeptegelroute in de wijk Tanthof-West in Delft is een lint van tegels in de vorm van snoepjes die de leerlingen vanaf een zogenaamde 'dropzone' veilig naar school leidt. Ouders zetten hun kinderen af bij een van de twee 'dropzones', de parkeerplaatsen aan weerszijden van de school. De basisschoolleerlingen ontwierpen de tegels onder leiding van een kunstenares. De dropzone is een variant op de 'Kiss-and-ride-plaatsen', die al op meerdere plekken bestaan.
De snoeptegelroute is onderdeel van het project 'Kinderen veilig door Delft', een samenwerking van de gemeente Delft met scholen, andere organisaties en ouders.

Speelstraten
In de proefstad Den Bosch heeft de stichting Speelstraten zich ten doel gesteld de straat te herontdekken en herwaarderen. De stichting wil door middel van het project Speelstraten bewoners weer bewust maken van de maatschappelijke waarde (sociale cohesie) van de woonstraat. Hiervoor wordt samengewerkt met de gemeente, die gratis vergunningen verstrekt aan deelnemende straten. Hiermee kunnen de bewoners op alle zon- en feestfagen van hun straat (of een deel ervan) een veilige speelstraat maken. Straten bepalen zelf hoe vaak zij daarvan gebruik maken. Jaarlijks doen in Den Bosch zo’n 50 à 60 straten mee.

Onderzoek naar gezinsvriendelijke hoogbouw
Ook in Delft, is voor de wijk Poptahof onderzocht wat de mogelijkheden zijn van gezinsvriendelijke hoogbouw als alternatief voor VINEX-wijken. Hoofdvraag van het onderzoek is of je kindere überhaupt in hoogbouw wil laten opgroeien. De focus van het onderzoek lag op de mogelijkheden tot realisatie van een kindvriendelijke omgeving en het spelen in en om de flat. De toolkit die hieruit is voortgekomen, kan van pas komen bij de algehele vernieuwing van Poptahof, maar biedt ook aanknopingspunten voor de aanpak van hoogbouw in Nederland.

MOP's
In het dossier Gemeentebeleid vindt u alle Meerjarige Ontwikkelingsprogramma's (MOP's) van de G30-gemeenten. In enkele zult u ook informatie vinden over de huisvesting van jongeren (Alkmaar, Almelo, Den Haag, Zaanstad) en voorzieningen voor jongeren (Dordrecht, Eindhoven, Helmond, Maastricht, Tilburg).

Gezinnen 100% Beter-procedure (Laagland'advies)
Sloop van een woning heeft voor gezinnen gevolgen, zowel in proces (onzekerheid, uitplaatsing, wisselwoning, vestiging in nieuwe buurt, eventueel verandering van school) als in resultaat (wonen in een ander huis). In een advies aan VROM heeft Laagland'advies de Gezinnen 100% Beter-procedure voorgesteld: bij sloop-nieuwbouw vindt een gesprek plaats met alle huishoudens met kinderen. Als ze naar een wisselwoning moeten, wordt rekening gehouden met school, met huiswerkbegeleiding en met informele netwerken. Als ze naar een andere woning moeten, is dat een betere woning, in een betere buurt, met betere voorzieningen en tegen eenzelfde of een lagere woonquote (incl. energielasten, dus de huur mag eventueel iets stijgen). Zo wordt voorkomen dat herstructurering leidt tot onrust, schooluitval en stijging van woonlasten (die mogelijk ten koste gaat van andere gezinsuitgaven zoals sport of sociale activiteiten) en wordt de basis onder (jongeren)overlast aangepakt.

Jongeren maken prachtwijken
Codename Future, een bedrijf dat vernieuwend lesmateriaal ontwikkelt, biedt momenteel een project aan genaamd 'Jongeren maken prachtwijken'. Het doel van Codename Future is om jongeren via het onderwijs te verbinden met de samenleving. 'Jongeren maken prachtwijken' is een project waarbij leerlingen plannen maken om van hun wijk een prachtwijk te maken. Ze gaan aan de slag met lesmateriaal dat ze helpt om te bedenken wat daarbij belangrijk is.

Aanpak hangjongeren in gemeente
De uitgave Aanpak hangjongeren in gemeenten van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid gaat in op een succesvolle aanpak van hangjongeren. De aanpak kan succesvol worden opgepakt als alle betrokken partijen zich gezamenlijk inzetten en ieder zijn eigen verantwoordelijkheid neemt. Een aantal maatregelen en instrumenten worden aangereikt om de overlast van hangjongeren tegen te gaan. Ook wordt het nut aangetoond van een helder en gecoördineerd beleid.

Jong Lokaal Bokaal
De Jong Lokaal Bokaal is in het leven geroepen om goede initiatieven en praktijken op het gebied van jongerenparticipatie zichtbaar te maken. Deze jaarlijkse prijs is een beloning voor gemeenten die jongeren serieus nemen en ze stimuleren om mee te doen, mee te denken en mee te beslissen over alles wat voor jongeren belangrijk is.

Rotterdam Europese Jongerenhoofdstad 2009
Stageplekken en startende ondernemers, sportclinics, jongerenhuisvesting, festivals en talentenscouts... In 2009 is Rotterdam Europese Jongerenhoofdstad. Jongeren die willen, krijgen vanaf 2009 de kans om iets te veranderen in hun stad, en natuurlijk om mee te doen aan alle evenementen en activiteiten voor, door en met jongeren.

Rotterdam Kindvriendelijk
Rotterdam zet sterk in op een kindvriendelijker stad. Voor het project zijn in samenspraak met de deelgemeenten elf wijken geselecteerd die in 2010 aantoonbaar kindvriendelijker moeten zijn. In de wijken worden gesprekken met ouders en professionals gehouden over de kindvriendelijkheid van die wijk. Samen met de wijkbewoners wordt per wijk een plan gemaakt met daarin concrete acties voor de komende jaren. | Zie ook de website van Deelgemeente Noord en RotterdamIdee.

NUSO Speelruimte Nederland
Deze organisatie maakt zich sterk voor speelruimtebeleid dat zowel wettelijk gegarandeerd is (normen) als inhoudelijk kwaliteit heeft. NUSO zet zich in voor betere buitenspeelmogelijkheden voor kinderen en jongeren. Zij is van mening dat het de fysieke en mentale gezondheid van kinderen en jongeren verbetert en de leefbaarheid in de wijken bevordert.

Aanvullingen kunt u sturen aan info@kei-centrum.nl.