| Afbeelding(en) | ||||
|
|
|
|
|
Gemeente Utrecht
Looptijd project
Start: 2005
Voltooiing: 2017
Procesfase Uitvoering
Betrokken partijen
Akro Consult
De Bakkerij
Gemeente Utrecht
Mitros
Portaal
Proper-Stok Groep B.V.
Woningcorporatie Bo-Ex
Woningcorporatie Mitros
Marktpartij Ceylonstaete
ROC Midden Nederland
AM Wonen
Mecanoo Architecten
Wijkbeschrijving
Kanaleneiland ligt in het zuidwesten van de stad Utrecht en wordt omsloten door twee kanalen: het Amsterdam-Rijnkanaal en het Merwedekanaal. Met de bouw van de Vinex-wijk Leidsche Rijn heeft Kanaleneiland een centrale positie in de stad verworven. Die nieuwe positie is inmiddels duidelijk zichtbaar geworden door de Prins Clausbrug die de wijken aan beide kanten van het kanaal met elkaar verbindt.
Ruimtelijke opbouw van de wijk
Kanaleneiland (incl. Transwijk) werd in 1958 ontworpen door stedenbouwkundige C.M. van der Stad. Hij ging uit van 7.350 woningen voor bijna 30.000 inwoners. De wijkgedachte, het functionalisme en de seriematige, industriële bouwmethodes zijn leidend geweest bij de bouw van de wijk in de jaren zestig. Het resultaat is een wijk van grote gebaren, een ver doorgevoerde rechtlijnigheid en een veelvuldige herhaling van hetzelfde patroon van gebouwen. Het basispatroon voor de indeling van Kanaleneiland is een blok van twee stroken etagewoningen en twee stroken eengezinswoningen. Twee van deze stempels vormen een carré, met een parkeerstraat en speelplaatsen. Tussen de carrés liggen lanen in noordzuidrichting. Om de 500 meter is een brede groenstrook in oostwestrichting, die wordt beëindigd door een hoge flat pal aan het Amsterdam-Rijnkanaal. Ook de belangrijke structuurdragers in de wijk (Beneluxlaan en Amsterdam-Rijnkanaal worden geflankeerd door hoogbouw, erachter liggen de buurten met vierlaagse portiekflats (zonder lift) en laagbouwwoningen. De wijkentrees worden door torens gemarkeerd, een in het noorden en drie in het zuiden (Meurs & Steenhuis, 2005).
Tijdens de bouw van de wijk was de auto duidelijk in opkomst; de wijk is gebouwd als autowijk met brede doorgaande verkeerswegen. In tegenstelling tot de wijkgedachte, waar het groen als gemeenschappelijke ruimte werd ontworpen, is in Kanaleneiland veel groen uitgegeven als privé-tuin. De bouw van de wijk begon in het noordelijk deel, waarbij nog geen geprefabriceerde elementen werden gebruikt. Kanaleneiland-Zuid is gebouwd volgens het ‘Iboco-systeem’ (montage van betonelementen) waarmee in korte tijd veel woningen gebouwd konden worden. Vanwege deze bouwmethode kent het zuidelijk gedeelte veel minder verbijzonderingen waar tegenover staat dat meer zorg aan de openbare ruimte werd besteed. (Meurs & Steenhuis, 2005).
De oostrand van de wijk wordt gedomineerd door fabrieken, die zich hier sinds de opening van het Merwedekanaal (1892) hebben gevestigd. Om in de woonbuurten geen overlast van de industrie te hebben, werd een brede groene buffer tussen beide gelegd, waar Park Transwijk deel van uitmaakt. Aan deze kant overheerst de laagbouw (Transwijk).
De woningvoorraad wordt gekenmerkt door sociale huurwoningen (68%). De woningen in Kanaleneiland zijn relatief groot (circa 70 m2). Wel is de populariteit van de woningen beperkt, wat deels wordt veroorzaakt door het ontbreken van goede isolatie en centrale verwarming. De eenzijdige woningvoorraad leidt tot een relatief hoge verhuisgeneigdheid onder de bewoners. De vrijkomende woningen worden juist veelal betrokken door mensen uit lagere sociaaleconomische klassen. De bewoners zijn relatief jong en er is een hoog percentage laagopgeleiden, werklozen en bijstandsgerechtigden. Het is de meest multiculturele wijk van Utrecht.
Circa 78% van de 15.000 inwoners is van allochtone afkomst, voornamelijk van Turkse en Marokkaanse origine. Bewoners geven hun buurt in 2007 het rapportcijfer 4,7 (tegenover een 7 in Utrecht gemiddeld). Het aantal geregistreerde auto-inbraken ligt in Kanaleneiland twee keer zo hoog dan het Utrechts gemiddelde. Ondanks de daling ten opzichte van 2004 zoeken in Kanaleneiland nog steeds tweemaal zoveel bewoners naar een betaalde baan dan gemiddeld in de stad. (wijkenmonitor 2008)
Veel bewoners, zowel autochtoon als allochtoon, beschouwen in 2007 de jeugdoverlast als grootste probleem van de wijk, op de voet gevolgd door criminaliteit en drugs. De grote jeugdoverlast wordt mede verklaard door het hoge aantal 0- tot 17-jarigen in de wijk (28% in Kanaleneiland t.o.v. 19% Utrecht). De leefbaarheid staat het meest onder druk in het noordelijke deel van de wijk. Een bewoner vat het als volgt samen: "Wat ik een slechte ontwikkeling vind, is dat als ik op mijn balkon zit en kijk naar datgene wat zich beneden afspeelt, het net is alsof ik naar een theatervoorstelling zit te kijken. Ik voel mij een absolute buitenstaander. Er bestaat een totale scheiding tussen datgene dat zich iedere avond beneden afspeelt en de bewoners van de flat waarin ik woon. Dit terwijl wij slechts enkele meters van elkaar verwijderd zijn."
Doelstelling
Er zijn de laatste jaren diverse plannen ontwikkeld om de problematiek in Kanaleneiland te verminderen. De plannen richten zich onder andere op het terugdringen vand e criminaliteit en jongerenoverlast, versterken van de sociale samenhang, het bieden van meer perspectief aan kansarme gezinnen, evenwichtige bevolkingssamenstelling, verminderen van het aantal risicoleerlingen, tegengaan schooluitval, meer bewoners met een betaalde baan en een meer gedifferentieerde woningvoorraad.
Daarnaast wordt met de welzijnsinstellingen gekeken wat gedaan kan worden om te voorkomen dat de jongere kinderen in hun voetsporen treden. Het Veiligheidshuis maakt permanent deel uit van de veiligheidsaanpak in Utrecht.
Aanpak
Wijkactieplan
In het kader van het Krachtwijkenbeleid van minister Vogelaar hebben de gemeente Utrecht, Mitros, Portaal, en Bo-ex in 2008 voor Kanaleneiland het Wijkactieplan Kanaleneiland Leert! opgesteld.
Het Wijkactieplan ‘Kanaleneiland Leert’ loopt over twee sporen:
1. Sociale investeringen in het vergroten van kansen voor bewoners met het accent op kinderen en ouders uit kansarme gezinnen.
2. Vernieuwing/integrale gebiedsontwikkeling in Kanaleneiland Centrum, Kanaleneiland Noord en op termijn ook in Kanaleneiland Zuid.
Spoor 1: sociale investeringen
- Jeugd en kansarme gezinnen.
Extra maatregelen om kinderen en hun ouders kansen te bieden. Het huidige aanbod aan maatregelen is onvoldoende voor het grote aantal risicoleerlingen en wordt uitgebreid. Daarnaast wordt ingezet op drang en dwang voor degenen die de kansen niet pakken maar overlast blijven veroorzaken. Deze aanpak richt zich met name op de harde kernjongeren en hun ouders.
- Bewonersinitiatieven en sociale samenhang.
Ondersteunen van bewoners die zich willen inzetten voor de wijk.
Spoor 2: Vernieuwen van de wijk
- Integrale gebiedsontwikkeling. Voor een meer gedifferentieerde woningvoorraad om wooncarrière in de wijk mogelijk te maken en om ouderen de kans te geven langer in de wijk te blijven wonen, wordt de woningvoorraad aangepast en verschillende gebiedsgerichte sociale projecten uitgevooerd. Ook hier zijn de projecten onder te verdelen in twee categorieën; kansprojecten die zich richten op woonruimteverdeling, bevorderen eigen woningbezit, portiekaanpak en achter-de-voordeur-projecten en daarnaast projecten in de categorie drang en dwang die zich richten op tegengaan woninginbraak, handhaving en inzet van de reinigingspolitie. De ruimtelijke vernieuwingsplannen bouwen voort op de Ruimtelijke visie Kanaleneiland uit 2005.
De vernieuwing van Kanaleneiland maakt op stedelijk niveau deel uit van 'Utrecht Vernieuwt' (oorspronkelijk De Utrechtse Opgave – DUO), het beslisdocument waarin de herstructureringsopgave van de stad Utrecht voor de komende jaren is vastgelegd en ondertekend door gemeente en corporaties.
Fysiek
Ruimtelijke visie Kanaleneiland
Een belangrijk (en eerste) onderdeel van de plannen vormt de vernieuwing van het centrumgebied, ook wel ‘As Kanaleneiland’ genoemd. Wonen, winkelen, werken en onderwijs zijn hier de belangrijkste ingrediënten. Aan het Vernieuwingsplan Centrumgebied Kanaleneiland wordt gewerkt door de gemeente Utrecht, de woningcorporaties Mitros en Portaal, het ROC Utrecht en de marktpartij Ceylonstaete (eigenaar van het Groot Winkelcentrum Kanaleneiland). Projectontwikkelaar Proper-Stok is opgetreden als coördinerend ontwikkelaar. Francine Houben van Mecanoo Architecten tekende voor het stedenbouwkundig gedeelte van het plan. Haar ontwerp versterkt in het plangebied de sociale, economische en fysieke samenhang van wonen, winkelen, het beroepsonderwijs en de maatschappelijke voorzieningen. Houben wil van het centrumgebied een echt stedelijk hart van Kanaleneiland maken. Het plan voorziet in de bouw van circa 1.300 tot 1.700 nieuwe stadswoningen en de sloop van circa 550 woningen. Om de huidige bewoners de mogelijkheid te bieden direct naar een nieuwe woning in Kanaleneiland te verhuizen, is het streven eerst woningen aan de voorraad toe te voegen. Vervolgens zal de sloop worden ingezet. Dit betekent dat er op het huidige sportveld in het plangebied eerst circa 330 huur- en koopwoningen worden gerealiseerd. De start van de eerste bouwfase is gepland medio 2007. In een later stadium komen er nog eens circa 1.000 koopwoningen bij in het goedkope en het middensegment.
Binnen de plannen voor het centrumgebied is naast de grootschalige woningbouwopgave (nr. 4 en 5 op bovenstaande kaart), ruimte gemaakt voor de aanpak van enkele bestaande voorzieningen, alsmede het realiseren van nieuwe voorzieningen:
- Regionaal Opleidingscentrum - ROC (nr. 1)
Het ROC Midden Nederland I wil de meeste van haar vestigingen in de stad Utrecht concentreren in het centrum van Kanaleneiland. Hoewel sprake is van een bovenwijkse onderwijsvoorziening richt het ROC zich nadrukkelijk op de wijk. Het community-college-concept moet de omgeving binnen de school halen. Er wordt gedacht aan een restaurant, een kapsalon, een schoonheidssalon, een reisbureau en een hotelfunctie. Bewoners kunnen gebruikmaken van de diensten, zodat studenten praktijkervaring op kunnen doen. Naast renovatie van het bestaande gebouw vindt een belangrijke uitbreiding plaats. Het schoolcomplex wordt ruim driemaal zo groot. De ruimte voor uitbreiding van het ROC ontstaat door verplaatsing van de naastliggende sporthal en door sloop van een basisschool.
- Grootwinkelcentrum Kanaleneiland (nr. 6)
Een van de latere deelprojecten betreft de uitbreiding van het Grootwinkelcentrum Kanaleneiland, dat als visitekaartje van de wijk fungeert. Om die rol ook voor de toekomst veilig te stellen wordt het winkelcentrum groter en veelzijdiger. Het moet nog meer een ontmoetingsplek worden van mensen binnen en buiten de wijk. Om meer klanten te trekken en daarmee het economisch draagvlak te vergroten komt er meer variatie in het winkelaanbod en meer oog voor de wensen van allochtone bewoners en ondernemers (bazaar). De uitbreiding van het winkelgedeelte bedraagt circa 12.000 m2. Tegelijk wordt ook het aantal parkeerplaatsen uitgebreid met 550 voor het winkelcentrum en 180 voor omliggende kantoren.
Over de opwaardering van het Grootwinkelcentrum wordt al sinds 1995 gesproken. Ceylonstaete, de huidige particuliere eigenaar, wil echter pas beginnen als er zicht is op een rendabele investering. De gemeente en de beheerder zijn hierover al lang in gesprek, wat nog niet tot concrete resultaten heeft geleid.
Elders (Peltlaan e.o.) hebben de gemeente Utrecht en AM Wonen het voorzieningencluster Hart van Noord ontwikkeld. Naast een zogenaamde brede school (cluster van onderwijsvoorzieningen) hebben ook andere wijkgerichte functies, waaronder een welzijnsstichting, een plek in het zogenaamde 'Forum’ gekregen. Verder zijn 24 startersappartementen bovenop en 79 eengezinswoningen naast het gebouw gerealiseerd (zie www.het-forum.nl). De veiligheid staat hier centraal: eengezinswoningen hebben een afgesloten binnenterrein met parkeermogelijkheden op eigen erf. De afwezigheid van geparkeerde auto’s in het straatbeeld moet ten goede komen aan de leefbaarheid van de openbare ruimte. Eind 2004 is de sloop van de voormalige schoolgebouwen begonnen, waarna in april 2005 de eerste paal de grond in ging.
Leefbaarheid
Los van de fysieke aanpak is in een eerder stadium een aanpak van start gegaan om de leefbaarheid te verbeteren. De problemen (overlast en criminaliteit door een harde kern van criminele jongeren en rondhangende straatgroepen en vervuiling en verpaupering van de leefomgeving) zijn eerst benoemd met behulp van een zogenaamde RISC-analyse. Deze analyse brengt de veiligheidssituatie in kaart aan de hand van Ruimtelijke, Institutionele, Sociale en Criminaliteitsaspecten. Op basis van deze analyse hebben de partners in het gebied (gemeente, politie, openbaar ministerie, welzijnsorganisaties, woningbouwcorporaties) vervolgens een plan van aanpak gemaakt voor extra inzet op veiligheid in Kanaleneiland-Noord. Dit heeft geleid tot een intensieve buurtaanpak die bestaat uit een samenhangend geheel van projecten zowel op preventief als repressief gebied. Als onderdeel van het veiligheidsprogramma Utrecht Veilig! worden verschillende projecten uitgevoerd. Een van de preventieve projecten is 'veiligheid in beweging’, waarbij jongeren leren gebruik te maken van spel- en sportplekken in de wijk en nieuwe talenten bij zichzelf ontwikkelen. Door het wegnemen van verveling en het gebrek aan ontwikkelingsmogelijkheden moet de overlast van hangjongeren verminderen. Een ander voorbeeld is de opvoedingsondersteuning door allochtone zelforganisaties. Het project helpt allochtone ouders en opvoeders om sneller problemen bij kinderen te signaleren en gericht hulp te vragen. Extra cameratoezicht en de aanpak van veelplegers zijn voorbeelden van de repressieve aanpak. Tot slot moeten extra veegwerk en de terugdringing van vervuilend gedrag (onder andere door inzet van de ‘reinigingspolitie’) bijdragen aan de afname van de afvalproblematiek in de wijk.
Jongeren(participatie)
De schoolgaande jeugd wordt bij de vernieuwing betrokken door middel van het zogenaamde Kind-in-de-Wijk-project (KIWI). KIWI is een initiatief van Stichting De Bakkerij en schakelt kinderen als ‘wijkervaringsdeskundigen’ in om de leefbaarheid van de wijk te verbeteren. De kinderen maken foto’s, verhalen en tekeningen over goede en slechte zaken in de wijk en punten die zij anders zouden willen. In plaats van abstracte verhalen over de leefomgeving maken de foto’s de situaties concreet. Aan de hand van alle uitingen start een dialoog met kinderen, ouders en maatschappelijke partijen in de betreffende wijk. De resultaten van het project worden meegenomen in de besluitvorming omtrent de wijkvernieuwing.
KIWI loopt in meerdere stedelijkevernieuwingswijken. In Kanaleneiland heeft het project de naam ‘Kanaleneiland 4 life’ gekregen en liep van maart tot eind oktober 2005. Enkele concrete projecten die hieruit zijn voortgekomen:
- ‘PowerBike’ gaat de verveling en het negatieve wijkimago te lijf met de inzet van een jongerenpromotieteam. Dit team informeert onder begeleiding van Welzijnsorganisatie Doenja de wijkbewoners over diverse activiteiten die in de wijk plaatsvinden. In november 2005 heeft het project de Vitale Verbindingen Prijs 2005 gewonnen. Deze prijs staat in het teken van het beste idee om mensen op buurtniveau met elkaar te verbinden en de leefbaarheid in de wijk te vergroten.
- Een project dat de sociale en fysieke pijler combineert is het ‘Marshallplan’. Dit project streeft naar de beperking van het zwerfvuil en de onveiligheidsgevoelens op de Marshalllaan in Kanaleneiland-Noord. Hiertoe wordt een kleinschalige herinrichting van de openbare ruimte gestart waarbij de focus ligt op het betrekken van de bewoners. Het project is een samenwerking tussen De Bakkerij, Wijkcentrum Zuid-West, Welzijnsorganisatie Doenja en de woningcorporaties Mitros en Portaal.
Eind jaren negentig was er al het project Keerpunt dat moest voorkomen dat met name Marokkaanse jongeren van 12 tot 18 jaar voor het eerst of bij herhaling met de politie in aanraking kwamen. Interventies hadden vooral betrekking op ondersteuning in het juridische of strafrechtelijke proces en begeleiding in de vorm van gesprekken en gezinsondersteuning. Op grond van een evaluatie is het project naast de individuele hulpverlening verbreed met een groepsaanpak. In 1999 is Keerpunt opgegaan in het project Nieuwe Kansen. Hierin wordt onder andere geprobeerd om de afstand tot de formele jeugdhulpverleningsinstanties te verkleinen door middel van jongerenactiviteiten. Daarnaast wordt gewerkt met een multidisciplinaire en multifunctionele aanpak door de samenvoeging van welzijn, jongerenwerk en straatwerk. Over de zogenoemde veelplegers zijn afspraken gemaakt met politie en justitie (Hagendoorn, 2004).
In maart 2008 bleek dat de belangstelling bij Utrechtse hangjongeren voor werkervaringsplaatsen bij de politie is zo groot dat er een wachtlijst voor bestaat. De Utrechtse politie heeft veertien Marokkaanse voormalige hangjongeren uit de aandachtswijken Zuilen en Kanaleneiland een werkervaringsplaats gegeven. Coördinator Rachid Habchi is er stellig van overtuigd dat het is mogelijk is de overlast in moeilijke wijken terug te dringen als je de relatie tussen politie en hangjongeren verbetert.
Voorzieningencomplex
In 2008 wordt het complex Nieuw Welgelegen geopend. Het gebouw, gelegen tussen het Stationsgebied en Kanaleneiland gaat allerlei organisaties op het gebied van sport, onderwijs en welzijn herbergen. Het is een project van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Utrecht waarin het samenwerken aan activiteiten en diensten centraal staat. Door deze samenwerking willen de partners bereiken dat jongeren en volwassenen de weg naar Nieuw Welgelegen makkelijk vinden, en dat zij daar anderen ontmoeten in een veilig en opvoedkundig klimaat. Doordat Nieuw Welgelegen faciliteiten biedt aan zowel scholieren, bewoners als aan het omringende bedrijfsleven, willen de partners een culture mix bereiken. De organisaties in het gebouw bieden ieder voor zich en gezamenlijk hun activiteiten en diensten aan. Met veel sport binnen en buiten, onderwijs vanuit het concept van het nieuwe leren, jongerenwerk vanuit de social community en culturele activiteiten als faciliteit aan de multiculturele omgeving. Zie voor de laatste ontwikkelingen www.nieuwwelgelegen.utrecht.nl
Financiering
Het wijkactieplan vraagt een eenmalige investering van € 17.708.000. Daarnaast vraagt de structurele investering in 2008 € 10.092.200, in 2009 € 10.381.550, in 2010 € 10.119.050 en in 2011 € 9.865.750.
Voor de uitvoering van de ruimtelijke projecten is in 2006 een samenwerkingsovereenkomst getekend door de Gemeente Utrecht, Mitros, Portaal en ontwikkelaar Proper-Stok. Er is, onder begeleiding van Akro Consult, een zogenaamde Gemeenschappelijke Exploitatiemaatschappij (GEM) opgericht om de belangen van grond en opstallen nauw met elkaar te verbinden. De GEM voert de gehele grondexploitatie uit. De partijen moeten hiervoor al hun gronden inbrengen waardoor zij risicodragend participeren in de maatschappij. Door deze constructie krijgt de gemeente een dubbelrol. Naast deelname in de GEM is er de toetsende, publiekrechtelijke taak om de vastgestelde randvoorwaarden neer te leggen.
Twee partijen, ROC Midden Nederland en Ceylonstaete hebben de samenwerkingsovereenkomst niet ondertekend. ROC Midden Nederland heeft in principe haar bereidheid uitgesproken mee te doen in de overeenkomst onder de voorwaarde dat er een akkoord wordt bereikt over de uitwerking van de grondruil, die zal moeten plaatsvinden ten behoeve van de ontwikkeling. De eigenaar van het winkelcentrum geeft de voorkeur aan het sluiten van een ontwikkelingsovereenkomst voor alleen het winkelcentrum en wil daardoor de samenwerkingsovereenkomst (vooralsnog) niet ondertekenen.
Leerpunten / Resultaten
De Ruimtelijke Visie Kanaleneiland is niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Al in 2002 startte een uitgebreid participatieproces om de wensen van de bewoners in de wijk in beeld te brengen. Het proces liep in eerste instantie vertraging op vanwege de samenhangende plannen voor het centrumgebied. Vervolgens liep het proces vertraging op door een onderzoek van het College van B&W naar winstgevende woningbouwlocaties in de stad. De groenstrook langs het Amsterdam-Rijnkanaal was een van deze potentiële locaties. De gemeenteraad wilde de ruimtelijke visie pas behandelen zodra het onderzoek naar de groenstrook als geschikte bouwlocatie was afgerond. Eind 2005 is bekend geworden dat het College, naar tevredenheid van de meerderheid van de raadsfracties en de bewoners, afziet van bebouwing op deze plek. Als reden wordt het volledig ontbrekende draagvlak in de wijk genoemd. Nu zal van de zone een extra aantrekkelijke groene ruimte worden gemaakt, met mogelijkheden voor natuur en recreatie.
De oppositiepartijen GroenLinks en SP zijn het niet eens met de vernieuwingsplannen. In hun ogen vindt er een te grootschalige sloop plaats en wordt door nieuwbouw de ruim opgezette structuur van de wijk bedreigd. Voormalig wethouder Van Kleef en de coalitie zien in de plannen juist een slimmere indeling, waardoor verbetering van de openbare ruimte met meer groen mogelijk is. De nieuwbouw komt op zijn vroegst eind 2006 op gang, afhankelijk van gemeentelijke procedures en de behandeling van bezwaarschriften.
In Vitale Stad (januari 2005) stelt Anco van der Veen (in 2003 betrokken bij het opstellen van de Concept Ruimtelijke Visie Kanaleneiland), dat ondanks alle media-aandacht, visies en plannen er de afgelopen tien jaar weinig is veranderd in Kanaleneiland. Met spoed moeten er volgens haar haalbare en concreet uitvoerbare plannen komen. "Schrijnend in het kader van het niets doen is de planontwikkeling voor Winkelcentrum Rijnbaan in Kanaleneiland-Noord. Dit winkelcentrum is zwaar verouderd, maakt een verpauperde indruk en heeft te kampen met achterstallig onderhoud. [...] Al tien jaar bestaat er een plan voor de opwaardering van het winkelcentrum. Echter, de huidige particuliere eigenaar gaat pas beginnen als er zicht is op een rendabele investering. De gemeente en de beheerder zijn hierover al heel lang in gesprek, maar tot op heden heeft dit nog niet tot resultaten geleid. Ook de corporaties beperken zich tot de meest noodzakelijke ingrepen." Martin Mulder, senior projectmanager bij het Projectmanagementbureau Utrecht zegt hierover in hetzelfde nummer van Vitale Stad: "...in het noordelijk deel zou het verloederde winkelcentrum Rijnbaan moeten worden aangepakt, voordat er een basis is voor verdere vernieuwing. Het winkelcentrum is nu in particuliere handen en eigenlijk zouden de gemeente en een corporatie kans moeten zien het geheel te verwerven en ingrijpend te verbeteren. Helaas is er niet voldoende ISV-geld voor een dergelijke onrendabele investering." Anderhalf jaar later is door de gemeente en eigenaar Rolo Properties B.V. een plan opgesteld om het tij te keren. Eind september 2006 is begonnen met het opknappen van de winkels. Eind 2007 moet dit gereed zijn en dan zal ook de woningbouw starten.
Daarnaast noemt Van der Veen in haar artikel het hoge risicoprofiel en de eigen dynamiek van de plannen voor het centrumgebied. De gemeenteraad heeft weliswaar ingestemd met de hoofdlijnen voor de herontwikkeling van dit gebied, maar dat maakt volgens Van der Veen het plan nog geen haalbaar en uitvoerbaar project. “Dat is het pas als 60% van de appartementen is verkocht.” Van der Veen vindt niet dat Utrecht het zich kan permitteren Kanaleneiland hierop te laten wachten. Zij stelt dat tevens ingezet moet worden op sociale herstructurering. De kwaliteitsvraag beperkt zich namelijk niet tot de kwaliteit van de woning, maar strekt zich uit tot zaken als de woonomgeving, criminaliteit, voorzieningen, beheer, scholen, groen, et cetera. Van der Veen concludeert dat het oplossen van de problemen van Kanaleneiland realisme vereist, maar ook een onorthodoxe opstelling van alle partijen: “Het gaat niet alleen om het maken van plannen, maar ook om het maken van actieplannen.”
Geraadpleegde literatuur en leestips
Grünfeld, J. (2003) Gestrand op Kanaleneiland. Amsterdam.
Hagendoorn, T. (2004) Activiteiten, vertrouwen, hulpverlening. In: Vitale stad, september 2004.
Meurs, P. & N. Steenhuis (2005) De groene uitleg 1950-1970; fietsen door naoorlogs Utrecht.
Tellinga, J. (2004) De Grote Verbouwing. Rotterdam: NAi Uitgevers.
Veen, A. van der (2005) Het rendement van het niets doen. In: Vitale Stad, januari 2005.
Recente ontwikkelingen
Oktober 2007
Aan de hand van het Actieplan Krachtwijken van het Rijk is de gemeente tot een wijkactieplan Utrecht Kanaleneiland (pdf-bestand) gekomen, dat in samenwerking met lokale betrokken partijen is geformuleerd.
Mei 2009
De eerste meetbare effecten van de wijkaanpak in de Utrechtse 'krachtwijken' zijn positief. Extra aandacht dient de komende tijd uit te gaan naar economie en de ontwikkeling van maatschappelijk vastgoed. Dit blijkt uit de Monitor Krachtwijken 2009 en de voortgangsrapportage (mei 2009). Klik hier voor meer informatie.
