| Afbeelding(en) | ||
|
|
|
Gemeente Enschede
Looptijd project
Start: 2004
Voltooiing: onbekend
Procesfase Uitvoering
Betrokken partijen
Gemeente Enschede
Stipo
Woningcorporatie Domijn
Wesselerbrink is een naoorlogse wijk met een eenzijdig samengestelde woningvoorraad, veel sociale problematiek en een groot gebrek aan (goede) sociale voorzieningen. De problemen waarvoor de woningcorporatie Domijn (Woongroep Twente), het stadsdeel en de betrokken bewoners en ondernemers zich gesteld zien, hebben vooral te maken met het slechte imago van de wijk, de matige verhuurbaarheid van de woningen, de concentratie van sociaal-economisch zwakkeren (eenouder gezinnen, alleenstaanden, senioren), waarbij ook het sociaalzwak gedrag opvalt dat zich onder meer uit in huiselijk geweld, relatieproblemen, schuldhulpverleningstrajecten en criminaliteit.Daarnaast kent de wijk zo’n 35% niet-westerse mensen die grofweg onder te verdelen zijn in Syrisch-Orthodoxen, Turken en Marokkanen. Verzwarting van de scholen en leerachterstanden zijn hier dan weer het gevolg van.
In de Wesselerbrink staan veel ontwikkelingen te gebeuren. In de buurten Bijvank en Het Lang worden 1300 woningen aangepakt door de woningcorporatie (renovatie, sloop en nieuwbouw). Het winkelcentrum Wesselerbrink wordt drastisch uitgebreid en vernieuwd. Revitalisering van het bedrijventerrein De Reulver. De wijk komt met andere woorden in beweging. Maar bij een herstructurering die vooral op het fysieke vlak investeert komen de sociale voorzieningen en activiteiten vaak achteraan in de prioriteitenlijst van investeringen. Om dat te voorkomen èn om tegelijkertijd een gezamenlijk gedragen toekomstbeeld van de wijk te bewerkstelligen heeft stadsdeelmanagement Enschede Zuid samen met het bureau Stipo Consult het project Kultuurstraat Wesselerbrink uitgevoerd. Zie voor een uitgebreide toelichting tevens de verslagen Was ik maar een Brinker (pdf-bestand) en Kultuurstraat Leefsturing (pdf-bestand).
Aanpak
Dat heeft geleid tot het Plan van Aanpak “Was ik maar een Brinker” dat rust op de volgende pijlers: Trots op de wijk, Nieuw Noaberschap en Uniek en geliefd in heel Enschede. Het bestaat uit vier onderdelen:
| 1. | Een streefbeeld van de Wesselerbrink in 2030 zoals is vastgesteld door de betrokken deelnemersaan het project; | |
| 2. | Een overzicht van de aanwezige sociale ruimte (inpandig en buitenpandig) dat afgezet is (gebenchmarkt) met een vergelijkbare wijk; | |
| 3. | Een inventarisatie van de lopende en komende grootschalige initiatieven, waarbij de pijlers Trots, Nieuw Noaberschap, en Uniek en geliefd de investeringen kunnen versterken (enhancement) | |
| 4. | Acht kruispunten van ideeën die zijn voortgekomen uit de 40 gesprekken met bewoners, ondernemers, initiatiefnemers, beleidsmakers, visionairen en politici. |
De kruispunten zijn:
| 1. | Maatschappelijk Vastgoed: hoe komen we tot een gezamenlijke Voorzieningencorporatie voor Enschede Zuid, waar vastgoedmanagement, facilitymanagement en “vitaliteits”management (wat heeft de wijk eraan) zo optimaal mogelijk geregeld is? | |
| 2. | Beleidsruimte voor Sociaal: hoe verleiden we investeerders om naast fysiek-economische investeringen ook bij te dragen aan de sociale pijler? | |
| 3. | Kleurrijk Noaberschap: hoe geven we ruimte voor de participatie van de niet-westerse culturen, met name de Syrisch-Orthodoxe gemeenschap, op het gebied van Handel & Onderwijs, en van Sport & Cultuur? Hoe zorgen we ervoor dat autochtonen en allochtonen beseffen dat zij “iets” met elkaar moeten gaan doen? | |
| 4. | Kunstlanen Cultuurbrinken: hoe doorbreken we de monotonie van gebouwen en openbare ruimte door de inzet van cultuurhistorische waarden, kunst en aansprekende, sprankelende architectuur? | |
| 5. | Preventie creëert nieuwe markten: hoe zetten we welzijnsactiviteiten in om de (vaak veel duurdere) zorgvraag of veiligheidsvraag uit te stellen of te voorkomen? | |
| 6. | Zorgzame Noabers – Woonservicegebied: hoe worden gebruikers van wonen, welzijn en zorg echt en blijvend betrokken bij de producten en diensten van de aanbieders in het stadsdeel? | |
| 7. | “Oudere jeugd meest tevreden van heel Enschede”: hoe betrekken we de jongeren bij de diverse uitvoeringsprojecten, zodat er ook voor hen een plek ontstaat in de stadsdeel samenleving? | |
| 8. | Buurtsoap Nieuwe Noabers: hoe gaan we om met de emoties en verhalen (de geschiedenis) van de huidige bewoners van de wijk, en hoe vertellen we dat elkaar? |
Voor deze 8 kruispunten zijn in werkateliers door de betrokken deelnemers concrete uitvoeringsprojecten bedacht, die momenteel uitgevoerd worden. Zo heeft de Stuurgroep Maatschappelijk Vastgoed besloten om eind april de Intentieovereenkomst te ondertekenen en is akkoord voor het opstellen van het Businessplan Voorzieningencorporatie en twee planconcepten van nieuwe voorzieningen voor de wijk (gereed 1 november 2005 – trekker Marc van Leent). December 2005 is het definitieve Businessplan Voorzieningencorporatie vastgesteld.
Wijkwelzijn heeft samen met Livio (zorginstelling) het preventielandschap van 0-99 jaar in kaart gebracht en rondt begin mei de inventarisatie van preventiemaatregelen af. Vanuit Kleurrijk Noaberschap organiseren de Twentehallen, Circus Tijdgeest en het stadsdeel in de periode van 24 juli tot 13 augustus 2005 het Festival “Zuid kleurt de Stad”. Voor het kruispunt Zorgzame Noabers is het project Seniorenproof eind maart van start gegaan, waarbij zo’n 60 ouderen zelf hun mening geven over hoe het is oud te worden in de Wesselerbrink.
Leerpunten / Resultaten
- Bestaande initiatieven zoals de herstructurering van Bijvank en Het Lang of de herontwikkeling van het winkelcentrum worden niet gefrustreerd door Kultuurstraat Wesselerbrink, maar juist versterkt (enhancement) door duidelijk te maken hoe zij bijdragen aan de pijlers Trotsheid, Nieuw Noaberschap en Uniek en geliefd.
- Er is continu gekeken naar de toekomst, zonder voorbij te gaan aan de huidige problematiek, maar wel door veel meer focus op kansen.
- Niet alleen bij het opstellen van het Plan van Aanpak, maar ook bij de uitvoering van de diverse projecten is gewerkt met co-makerschap. Vaak zijn dat partijen die nog niet eerder met elkaar hebben nagedacht over hun gezamenlijke toekomst, laat staan hier uitvoeringsprojecten bij ontwikkelen en uitvoeren.
- Alle kruispunten zijn ontstaan uit gesprekken met betrokkenen, zonder een top-down kader. Maar tegelijkertijd heeft de kerngroep (opdrachtgever-stadsdeelmanagement en opdrachtnemers-Stipo Consult) gelet op de levensvatbaarheid van de kruispunten.
- Tijdens de werkateliers is oplossingsgericht gewerkt aan concrete uitvoerbare projecten, zodat denken en doen nauw met elkaar samenhangen.
- Leefsturing betekent ook een volstrekt andere manier van werken tussen gemeente en partners in de wijk. Waarschijnlijk, en dat is ook de mening van Stipo Consult, is er bij de Kultuurstraat methode sprake van een nieuw paradigma voor de gemeentelijke overheid en haar relatie met de samenleving. Niet meer boven de partijen, maar nadrukkelijk naast of zelfs buiten de co-makers die het tenslotte op eigen kracht zelf in de wijk moeten gaan doen.
Recente ontwikkelingen
Dec 2003:
Het project ontvangt een IPSV-bijdrage (zie www.vrom.nl/ipsv).
Apr 2005:
Kultuurstraat Wesselerbrink Enschede wint herstructureringsprijsvraag.
Jun 2005:
Onderzoek gereed naar methode voor governance zoals toegepast bij de Kultuurstraat, uitgevoerd door de Erasmus Universiteit Rotterdam (download het rapport, pdf-bestand).
