Start: 2004

Procesfase Voorbereiding

Betrokken partijen
ARCADIS Nederland BV
Gemeente Enschede
Domijn

 

Doelstelling
De wijk Wesselerbrink heeft tenminste tot januari 2009 gemeentelijk de status van investeringswijk en van aandachtswijk in het kader van de 56-wijken aanpak van de Rijksoverheid. Diverse grootschalige projecten worden in deze wijk door marktpartijen en gemeente uitgevoerd. In een gezamenlijk aanpak van bewoners, woningcorporatie en andere instellingen, en gemeente wordt in 2004 worden verschillende werkzaamheden verricht om de leefbaarheid te verbeteren op fysiek, sociaal en economisch terrein.

Het stadsdeelmanagement heeft vier hoofdthema's opgesteld waar de werkzaamheden in Wesselerbrink en de rest van Stadsdeel Zuid zich in 2004 op concentreren:

• betere en meer voorzieningen. In het stadsdeel wordt een reeële achterstand in zowel de fysieke kwaliteit van de huidige voorzieningen als het aantal voorzieningen geconstateerd;
• beter imago en sterkere identiteit van de wijken. Het tekort aan voorzieningen wordt ook van belang geacht bij het zwakke imago dat Stadsdeel Zuid heeft. Ook spelen aspecten als ruimtelijke structuur, de kwaliteit van de openbare ruimte en het soort woningen een rol;
• bespreekbaar maken en aanpakken van sociale problemen. Het stadsdeel is bezorgd om de beperkte mogelijkheden van een deel van de wijkbewoners. Met name de sociale problematiek verdient veel aandacht;
• voor Ouderen, Allochtonen en Jeugd wordt geconstateerd dat voor hen extra inzet vanuit de deelnemende organisaties in de Zuidwijken nodig is. Het gaat hierbij om het feit dat Stadsdeel Zuid grote aantallen ouderen, allochtonen en jeugd (jongeren) herbergt en dat deze groepen onvoldoende bereikt worden met de bestaande inzet vanuit gemeente en partners. Ook zijn zij slecht vertegenwoordigd in bestaande bewonersorganisaties, en nemen zij nauwelijks deel aan de reguliere participatie- en inspraaktrajecten.

Aanpak

Fysiek
Herstructurering Bijvank en Het Lang 
In de twee buurten Bijvank en Het Lang is woningcorporatie Domijn gestart met de voorbereidingen van een uitgebreide herstructurering die ongeveer 1.300 woningen aangaat en medio 2006 van start moet gaan. Momenteel vinden de onderhandelingen tussen Domijn en gemeente plaats over de omvang van de herstructurering en de financiering van (o.m.) de kosten van de openbare ruimte. Daarnaast is de woningcorporatie het gesprek begonnen met de Herstructureringscommissie (een belangenorganisatie van bewoners) om te komen tot een Sociaal Plan, die betrokken bewoners vooraf duidelijkheid moet bieden rond tal van sociaal-juridische zaken. Tevens is een beheerplan Bijvank opgesteld. Stadsdeelbeheer, stadsdeelmanagement en woningcorporatie Domijn wensen – ook in de periode voorafgaand aan de uitvoeringsfase van de herstructurering – de woningen en woonomgeving te behoeden voor verloedering.

A. Aanpak winkelcentrumgebieden
Eind 2004 wordt door de projectontwikkelaar het ruimtelijke en stedenbouwkundige Plan van Aanpak voor het winkelcentrumgebied Zuid en omgeving gemaakt, in samenspraak met partijen als woningcorporaties, gezondheidscentrum Wesselerbrink, bibliotheek, gebruikers en gemeente. De aanpak van het winkelcentrum zal gevolgen hebben voor de kleinere buurtwinkelgebieden Bijvank en De Posten, waarover nog overleg plaats vindt. Vanaf 2005 start de uitvoering van het project, dat meerdere jaren zal duren. Voor De Posten zijn echter al voornemens voor de herontwikkeling van dit buurtwinkelcentrum. Woonzorg Nederland is geïnteresseerd om het huidige buurtwinkelcentrum om te vormen tot een integrale combinatie van wonen (voor m.n. ouderen) en winkels. In de eerste helft van 2004 worden de verkennende gesprekken hierover gehouden met winkeliers en eigenaren.

B. Woonzorgcombinatie
Het gezondheidscentrum Wesselerbrink, de thuiszorg Enschede en Domijn willen een nieuw gezondsheidscentrum realiseren in afstemming met de ontwikkeling van het Winkelcentrum. Verwacht wordt dat in 2004 een definitief besluit genomen kan worden over een nadere invulling van dit voornemen. In de besluitvorming hierover heeft de gemeente de rol van bemiddelaar op zich genomen.

Naast deze projecten is men ook van plan om het in de wijk gelegen industrieterrein De Reulver te revitaliseren en daar een bedrijfsverzamelgebouw te realiseren. Ook het Wesselerbrink park wordt aangepakt. Een deel van het park zal worden ingericht met voorzieningen als een kinderboerderij en een speeltuin en ander deel wordt ingericht als multiculturele natuurtuin.  

Sociaal
Kultuurstraat Wesselerbrink
In de eerste helft van 2004 wordt in opdracht van het stadsdeelmanagement Zuid waar de wijk Wesselerbrink onder valt een onderzoek gedaan naar de ruimtebehoefte van sociale voorzieningen en activiteiten. Dit project, Kultuurstraat Wesselerbrink, wordt gefinancierd door het Ministerie van VROM (IPSV-subsidie van circa € 95.000) en het Stadsdeel Zuid. Doel is voorafgaand aan de grote investeringen in de Wesselerbrink inzicht te krijgen in het ruimtegebruik van de sociale pijler enerzijds en de fysieke en economische pijler anderzijds. Het eindresultaat is een Plan van Aanpak (uitvoeringsconvenant) dat direct ingezet kan worden ten behoeve van de diverse initiatiefnemers, gebruikers en gemeente.

Bewonersondersteuning Wesselerbrink
Gezien de sociale situatie in de Wesselerbrink van belang een opbouwwerker aan het werk te hebben. Ook voor de activiteiten in het kader van de komende herstructurering van de buurten Bijvank en Het Lang is de inzet van de opbouwwerker essentieel.

KOMBI-project
Het KOMBI-project is een gezamenlijk initiatief van bewoners, woningcorporaties, welzijnswerk en stadsdeelbeheer Zuid, en richt zich ook in 2004 met name op de sociale infrastructuur, waarbij de fysieke woonomgeving gebruikt wordt als middel (instrument) om bewoners en gebruikers te activeren. Door de bewoners bij bijvoorbeeld het onderhoud van de fysieke omgeving te betrekken wordt een beroep gedaan op de sociale structuren in de buurt of wijk. 

Naast deze projecten worden er projecten opgezet om het huiselijk geweld in de wijk terug te dringen en de onderwijsachterstand van wijkbewoners aan te pakken. In de buurt Bijvank werken Domijn, welzijnswerk scholen en andere partners aan het realiseren van een Brede School. Ook is een uitgebreid programma gestart om de bewonersparticipatie in de wijk te verbeteren, onder andere door sportactivering en het (financieel) ondersteunen van bewoners- en buurtinitiatieven. Verder is in het sociaal programma een doelgroepbenadering opgenomen voor jongeren (oa. overlastbestrijding en aandacht voor speelvoorzieningen), ouderen (oa. opzetten woonzorgzone) en allochtonen (oa. organiseren multiculturele buurtfeesten, taalles en een videoproject ter versterking van het contact en de disussie tussen allochtone en autochtone wijkbewoners).

Economisch
Telewerken in de wijk
In het voorjaar van 2004 worden in de wijk Wesselerbrink vijf tele-werkplekken ingericht. Dit gebeurt in samenwerking met het welzijnswerk Wesselerbrink, stadsdeelmanagement Zuid en Economische Zaken van de gemeente Enschede. Doelgroep is de groep mensen die een bijstanduitkering hebben en allochtone vrouwen met een grote achterstand richting arbeidsmarkt.

Ondernemersvereniging De Reulver
Naast het Plan van Aanpak voor het industrieterrein de Reulver wordt actie ondernomen om de ondernemersvereniging De Reulver nieuw leven in te blazen. Dit gebeurt in samenwerking met Economische Zaken van de gemeente Enschede.

Openbare ruimte
In 2005 starte woningcorporatie Domijn met een leefbaarheidsproject gericht op de herinrichting van een viertal straten (brinken). Samen met de bewoners werden de wensen en behoeften in kaart gebracht, met als doel het opstellen van een plan van aanpak. Een van de concrete uitkomsten was het realiseren van een trapveld voor de voetballende jeugd.
Dit project heeft een vervolg gekregen met het project De Unieke Brink, dat onderdeel uitmaakt van het project Kultuurstraat Wesselerbrink. Het doel daarbij is het versterken van het noaberschap (gezamenlijk aan de slag), het verhogen van de trots op de eigen woonomgeving.
In een periode van vijftien tot twintig jaar krijgt iedere brink een geheel eigen, unieke inrichting. Het gaat om de binnenterreinen van de brinken die nu veelal groen zijn ingericht. De bewoners krijgen de gelegenheid hun eigen brink vorm te geven. Stadsdeelbeheer en stadsdeelmanagement ondersteunt hen bij het verzamelen van beelden, het opstellen van de inrichtingsplannen en het zelf tot uitvoering brengen en beheren. Er wordt begonnen met een pilot van zes brinken. Na evaluatie volgen de overige vijftig brinken.
Voor dit project hebben Domijn en de gemeente Enschede overeenstemming bereikt over de manier waarop de openbare ruimte van een aantal brinken in de Wesselerbrink opgeknapt gaat worden. Samen met Arcadis en de Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij wordt de pilot in 2006 en 2007 uitgevoerd. Per brink is een bedrag van € 60.000 beschikbaar, mede gefinancierd door Domijn (€ 100.000 over twee jaar). Arcadis levert een tweetal deskundigen in de projectgroep. Deze projectgroep bestaat verder uit diverse ambtenaren vanuit de gemeente, medewerkers van Domijn en een vertegenwoordiging van bewoners.

Financiering
De kosten voor de verschillende plannen worden zoveel mogelijk op maat gefinancierd. Er is niet een gezamenlijk pot waar alle plannen voor Wesselerbrink uit worden betaald. Voor het ene project wordt gebruik gemaakt van de beschikbare Investeringsgelden Wesselerbrink, voor een ander project dragen gemeente en corporatie de kosten samen Soms komt een deel van de financiering van andere overheden maar er wordt ook gebruik gemaakt van subsidies, waaronder bijvoorbeeld de IPSV-subsidie voor het project Kultuurstraat Wesselerbrink.

Leerpunten / Resultaten
Een van de knelpunten in de plannen voor Wesselerbrink is de aanpak van de openbare ruimte. Gemeente en corporatie zijn het niet eens wie voor (welk deel van) de kosten op moet dragen. Een gemeentelijk voorstel vanuit de gemeente is door de corporaties niet aangenomen waarmee op wijkniveau niet meer duidelijk is hoe de kosten te verdelen en de openbare ruimte aan te pakken.