Er wordt veel geschreven over de oorzaken, prognoses en gevolgen van krimp, maar minder over de vraag ' Wat kun je er aan doen?'. Om deze reden organiseerden de gemeente Heerlen en KEI op 13 juli jl. een KEI-on-the-road in MSP met het thema bevolkingsdaling.

Op safari door de wijk
Na twee enthousiaste verhalen over krimp in Heerlen en de vernieuwing in MSP door respectievelijk wethouder Smeets en Roel Meertens trokken de deelnemers op de fiets het zonnige MSP in. Op verschillende plekken in de wijk werden tijdens deze safari zowel MSP-projecten als concrete krimpprojecten vanuit elders in het land besproken. Projectleiders en betrokkenen vertelden de deelnemers over de de instrumenten en projecten die zij ontwikkeld hebben. Deelnemers konden in gesprek met direct betrokkenen en hen naar het naadje van de kous vragen.

Een greep uit de projecten: Stedenbouwkundig plan MSP, pocketparken, wijkhart MSP, Krimpinstrumentarium Westelijke Mijnstreek, Denk- en afwegingskader Hoensbroek, Pact Regio Eemsdelta, Ontbouwingsplan Holwerd en MKBA Parkstad Limburg.

Foto: Zonnebloemenproject

"Vernieuwing zit goed in elkaar"
Na afloop van de stadssafari gaven twee deskundigen op het gebied van krimp - Henk Kieft van KAW en Joop van den Brand van VD2 Advies - een recensie. "De vernieuwing van MSP zit goed in elkaar", vertelt Henk Kieft tijdens zijn recensie. De professionals tonen een enorme inzet en geven daarmee een positieve boodschap aan de wijk. Lege ruimtes worden op een bijzondere manier ingevuld, nieuwe (langzaam verkeers)verbindingen en een nieuw wijkhart zorgen voor een duidelijke verbetering.

"Zorg wel dat je de relatie met het hogere schaalniveau niet uit het oog verliest. Baseer de aanpak van MSP binnen de totale ontwikkeling van Parkstad Limburg meer op een eigen, met de bewoners opgestelde identiteit waarbinnen de projecten passen. Bedenk bij het betrekken van bewoners dat je niet iedereen voortdurend betrokken kan houden. En zorg voor afstemming van de bouwopgave van de corporaties met ontwikkelaars die aan de groene rand grondposities hebben ingenomen. Zonder die afstemming zal de woningvoorraad in MSP niet afnemen", aldus Kieft.

"De krimpdoelstellingen worden inderdaad niet gehaald in MSP," geeft wethouder Lex Smeets aan. "De marktpartijen met grondposities in het gebied hebben hun plannen al ingeperkt en zoveel mogelijk afgeschreven. Elk compromis dat ze van mij nog moeten sluiten levert mij een claim op. De kosten worden direct verhaald op de gemeente." vertelt Smeets. "De vernieuwing van MSP biedt ons wel volop experimenteerruimte over de wijze waarop we met krimp om kunnen gaan. Bijvoorbeeld in de manier waarop we bewoners betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte, zoals de pocketparks en de moestuin."

Verevening en planbatenheffing
Joop van de Brand van VD2 Advies ging in zijn presentatie in op het kostenverhaal rondom krimp. Samen met Ecorys heeft het bureau onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor binnenplanse- en buitenplanse verevening en planbatenheffing. Ze hebben hiervoor gekeken wat zowel binnen- en buiten de Grex-wet mogelijk is.

"Verevening gaat eigenlijk over solidariteit, over het rechtvaardig verdelen van risico's en middelen. Momenteel gaat het in discussies vooral over verevening tussen corporaties of gemeenten. Verevening tussen publieke partijen dus, terwijl dat - met name in krimpregio's maar ook in andere gebieden - de partijen zijn die beide verlies draaien. Gemeenten en corporaties betalen in krimpregio's het verlies, terwijl ontwikkelaars profiteren van de waardestijging die de publieke partijen bereikt hebben", vertelt Joop van den Brand.

"In de huidige grondexploitatiewet is het niet mogelijk om baatbelasting te heffen en daarmee private partijen te dwingen om mee te betalen aan onrendabele investeringen elders. Met onderhandelingen kan je natuurlijk het een en ander bereiken, maar juridisch afdwingen is niet mogelijk."

Het ministerie van VROM heeft daarom VD2 Advies en Ecorys opdracht gegeven voor een onderzoek naar de mogelijkheden van planbatenheffing en (afdwingbare bovenplanse) verevening. De winsten kunnen benut worden voor maatschappelijk gewenste, maar onrendabele investeringen, zoals de investeringen in krimpgebieden. "Maar pas op! Er zijn meer kapers op de kust!" waarschuwt Joop van den Brand. "Het geld kan ook ingezet worden voor investeringen in het landschap of de herstructurering van bedrijventerreinen. Zorg dus dat je er als krimpregio op tijd bij bent!"

Lees ook de Blog van deelnemer Mark Verhijde over de KEI-on-the-road in Heerlen en het verslag van deelnemer Mark Renne.