Betrokkenen enthousiast over Collectief Particulier Opdrachtgeverschap in bestaande bouw

09 jun 2010

De Key/SEV Realisatie/KEI - Collectief particulier opdrachtgeverschap (cpo) in bestaande bouw biedt goede kansen voor kwetsbare wijken om actieve en betrokken bewoners aan te trekken. Dit bleek uit een kennisbijeenkomst rondom het Amsterdamse cpo-project De Dappere Maurits, die werd georganiseerd door initiatiefnemer Woningstichting De Key.

Het kopen van oude panden om die vervolgens te renoveren en te bewonen of door te verkopen is iets van alle tijden. Kluswoningenproject De Dappere Maurits is echter bijzonder. Hier is gewerkt volgens de methode van collectief particulier opdrachtgeverschap. Vijf huishoudens traden gezamenlijk op als opdrachtgever van de samenvoeging, herindeling en renovatie van twaalf voormalige huurwoningen tot vijf unieke koopwoningen.

Voordelen cpo
De bewoners bleken binnen het casco creatieve oplossingen te hebben gevonden. Keuzes waar een corporatie of ontwikkelaar zelf niet snel toe zou komen. Juist op de unieke onderdelen van de renovatie, zoals bijzondere trapposities of dakindelingen, zijn de bewoners het meest trots. De bewoners kochten de casco’s voor € 32.000 tot € 44.000 en investeerden tussen de € 140.000 – 240.000 aan bouwkosten. De woningoppervlaktes variëren van 85 tot 153 vierkante meter.

Tijdens de bijeenkomst werd verder geconcludeerd dat ook de buurt baat heeft bij de komst van vijf nieuwe, actieve huishoudens. Vanwege de uitgebreide inspanningen en investeringen aan de eigen woning en het blok als totaal wordt gedacht dat de betrokkenheid van de nieuwe bewoners met hun leefomgeving groter is dan van een gemiddelde bewoner. 

Eerdere onderzoeken van onder meer het SCP, SEV en RIGO wijzen er bovendien op dat particulier opdrachtgeverschap in bestaand stedelijk gebied bijdraagt aan een aantal andere doelstellingen uit de stedelijke vernieuwing. Zo worden keuzevrijheid en zeggenschap vergroot, draagt eigenbouw bij aan differentiatie van woningtypen en bevolkingsamenstelling. Ook kan het tot kostenbesparingen leiden, door lagere bouw-, verkoop- en ontwikkelingskosten.

Begeleiding cruciaal
Opdrachtgeven is niet een rol die je je als bewoner of groep bewoners zomaar eigen maakt, zo geven de deelnemers te kennen. Zowel de betrokken architect als woningcorporatie De Key zijn achteraf meer tijd kwijt geweest met begeleiden van de bewoners dan men vooraf had ingeschat. Terugkijkend wordt geconcludeerd dat dit waarschijnlijk voorkomen had kunnen worden als vanaf het begin van het traject een externe begeleider was ingehuurd. Dit was aanvankelijk niet gedaan om kosten te besparen. In een later stadium is bureau De Regie betrokken om bewoners te helpen bij het opstellen van regels, met name om tot een verdeling van gezamenlijke kosten te komen.

De provincie Noord-Holland wil het inschakelen van begeleiding van cpo-groepen stimuleren en stelt hier ook geld voor beschikbaar.

Vervolg
Ondanks de genoemde voordelen is het bij renovatieprojecten nog niet erg gebruikelijk om bewoners de mogelijkheid te geven gezamenlijk als opdrachtgever op te treden. Meestal nemen woningcorporaties de renovaties zelf ter hand. Wel wordt er de laatste jaren steeds meer met cpo in bestaande bouw geëxperimenteerd. Dit wordt door het Ministerie van WWI gestimuleerd, onder meer met een Expertteam Particulier Opdrachtgeverschap dat eind mei 2010 is gelanceerd. Met name in Rotterdam is vanaf 2004 veelvuldig met particulier opdrachtgeverschap in bestaande bouw gewerkt, bijvoorbeeld in het Wallisblok in Spangen, Rotterdam. Vanwege het succes van dit project is later doorgepakt met 169 ‘Kluswoningen’ in Feijenoord, Charlois en datzelfde Spangen.

Bronnen

• www.dapperemaurits.nl
• SEV Realisatie/Laagland’advies, Bewoners als opdrachtgever in bestaande bouw, een pareltje in de buurt! (pdf), april 2010
• www.dapperbuurt.nl
• Informatiecentrum Eigen Bouw (ICEB)
• Jap Sam Books, 169 klushuizen: van experiment naar instrument, 2009
• Urbannerdam, Klushuizen