Jeruzalem is een buurt in de wijk Tuindorp Frankendaal en dankt haar naam aan het uiterlijk van de witte duplexwoningen. Deze woningen zijn direct na de Tweede Wereldoorlog gebouwd. Jeruzalem werd in 2007 opgenomen in de lijst met honderd topmonumenten bekend uit de wederopbouwperiode (1940-1958). Het betrof objecten met bijzondere architectuur of nationale herinneringswaarde die in aanmerking komen voor de status van beschermd rijksmonument. Jeruzalem was een opvallende aanwezige op de lijst: met deze benoeming was het de eerste naoorlogse woonwijk in Nederland die in zijn geheel tot beschermd rijksmonument werd verklaard.

Stedenbouwkundig plan
Er is in het plan gekozen voor restauratie met vernieuwing van het gevelmateriaal van zes hoven. Van het oorspronkelijke Jeruzalem kunnen op deze manier zes van de twaalf hoven behouden blijven, ruwweg de helft van de monumentale bouwsubstantie. 'De opgave is om te zorgen dat de monumentale, kleinschalige en groene sfeer van de wijk behouden blijft zonder dat de moderniseringsopgave belemmerd wordt. Het groen in de buurt zal verder versterkt worden en ook de verbinding met het omliggende groen van Park Frankendaal en de Nieuwe Ooster Begraafplaats wordt verbeterd', zo valt te lezen in het plan.

Het plangebied is opgedeeld in het gedeelte waarbij De Key betrokken is en het gedeelte waarbij Rochdale betrokken is. De vier blokken van De Key bestaan uit 279 woningen. Voor deze blokken geldt dat de hovenstructuur volledig gehandhaafd moet blijven. De Key zet in op het ontduplexen (samenvoegen) van 50% van de woningen. Compensatiemogelijkheden voor verlies aan woningen zijn er niet voor De Key binnen de handhaving van de hovenstructuur. Dit betekent dat er uiteindelijk ongeveer 210 woningen overblijven, aldus het plan.
Rochdale heeft op dit moment 494 woningen. Daarnaast herbergt het huidige Willem Dreeshuis (verzorgingshuis) 79 bewoners. Ook Rochdale wil woningen vergroten. Het plan stelt dat de stedenbouwkundige opzet hier wel mogelijkheden biedt tot compensatie van het verlies aan woningen. Voor dit gedeelte wordt de randvoorwaarde gesteld dat het aantal woningen tenminste gelijk blijft.

Het plan stelt voor om in totaal tenminste 710 woningen te realiseren, plus herhuisvesting van de bewoners van het Willem Dreeshuis. Van de aan te pakken woningen wordt tenminste 30% betaalbare huurwoningen gehandhaafd. Hierbij wordt 'in elk geval (evt. tijdelijk) zoveel als nodig gerealiseerd ten behoeve van passende huisvesting voor terugkeerders', stelt het plan. De opbrengsten van huur en verkoop van het nieuwe gedeelte maken het renovatieplan voor de corporaties haalbaar, meldt Cobouw.

Conceptversie op onderdelen gewijzigd
In maart dit jaar stemde het dagelijks bestuur van het stadsdeel Oost-Watergraafsmeer in met een conceptversie van het stedenbouwkundig plan. Vervolgens is het stedenbouwkundig plan op basis van inspraak op onderdelen gewijzigd. Zo zijn onder meer de bouwhoogtes van de woningen op twee locaties iets verlaagd, sluit het uiterlijk van de gebouwen beter op elkaar aan en komt er rond het Robert Kochplantsoen éénrichtingsverkeer.

Het plan wordt in de commissie Wonen en Grote Projecten besproken. Daarna staat het op de agenda van de stadsdeelraad van 22 juni.

Meer informatie:

• Gemeente Amsterdam (Stadsdeel Oost-Watergraafsmeer), Plan voor Jeruzalem vastgesteld, 27 mei 2009
• Gemeente Amsterdam (Stadsdeel Oost-Watergraafsmeer), Jeruzalem, 25 mei 2009
• Cobouw, Tuindorp Jerusalem opnieuw stedenbouwkundig experiment, 29 mei 2009
• KEI, Cultuurhistorisch waardevol Jeruzalem in Amsterdam gaat plat, 11 juli 2007